Home / Tag Archives: security

Tag Archives: security

4 Ways to Recover from a Cyberattack

ត្រៀមឲ្យបានរួចរាល់និងធ្វើសកម្មភាពឲ្យបានលឿន គឺជាកត្តាពីរយ៉ាងដែលនឹងជួយអ្នកស្រោចស្រង់ពីការវាយប្រហារឲ្យបានទាន់ពេលវេលា។ ក្រុមហ៊ុនជាច្រើនបានក្លាយជាជនរងគ្រោះពីការវាយប្រហារតាមអ៊ិនធឺណិត ក្នុងខណៈពេលដែលមេរោគកុំព្យូទ័រ និងបច្ចេកទេសវិស្វកម្មសង្គម (social engineering) កំពុងតែមានការគំរាមគំហែងដល់ព័ត៌មានផ្ទាល់ខ្លួន និងសុវត្ថិភាពអនឡាញកាន់តែមានកើនឡើងឥតឈប់ឈរ ។ ជាមួយនឹងកំណើននៃឧក្រិដ្ឋកម្មតាមប្រព័ន្ធអ៊ិនធឺណិតរៀងរាល់ឆ្នាំ វាមានសារៈសំខាន់ណាស់សម្រាប់ក្រុមហ៊ុនទាំងអស់មាននូវផែនការសង្រ្គោះដើម្បីឆ្លើយតបទៅនឹងការបាត់បង់នានា។ ជាចៃដន្យបើសិនជាអង្គភាពទទួលរងការវាយប្រហារលួចទិន្នន័យ (data breach) ខាងក្រោមនេះគឺជាជំហានដែលអ្នកត្រូវធ្វើក្នុងការស្រោចស្រង់សភាពការណ៍មកវិញ។ ១. ធ្វើការកំណត់ទំហំនៃការវាយប្រហារ ជាមធ្យម ក្រុមហ៊ុនទាំងឡាយគឺមិនបានដឹងអំពីការលួចទិន្នន័យ ឬការវាយប្រហារឡើយរហូតទាល់តែយ៉ាងហោចណាស់ ២០០ថ្ងៃបន្ទាប់ពីវាកើតមានឡើង។ ក្នុងខណៈពេលដែលបានដឹងអំពីបញ្ហានេះហើយ ជំហានដំបូងដែលអ្នកត្រូវធ្វើគឺធ្វើការកំណត់ទំហំនៃបញ្ហា ហើយបន្ទាប់មកកាត់ត្រាព័ត៌មានដូចខាងក្រោម៖ – តើវាកើតមានឡើងនៅពេលណា? – តើវាមានផលប៉ៈពាល់ទៅដល់អតិថិជនយ៉ាងដូចម្តេច? – តើទ្រព្យសម្បត្តិយើងមួយណាដែលប៉ៈពាល់? – តើនរណាជាជនរងគ្រោះ – តើនេះជាការវាយប្រហារប្រភេទអ្វី? ដើម្បីកំណត់អំពីទំហំ និងដោះស្រាយបញ្ហា ផ្នែកព័ត៌មានវិទ្យារបស់អង្គភាពអ្នកគួរតែមានភាពរួចរាល់ក្នុងការដាក់ទិន្នន័យសំខាន់ៗឲ្យដាច់ដោយឡែកពីណេតវើក, ធ្វើការ reset រាល់គណនីណាដែលប៉ៈពាល់ទាំងអស់, ធ្វើការបញ្ចូលឡើងវិញ files ណាដែលប៉ៈពាល់, ផ្តាច់ចេញនូវកុំព្យូទ័រណាដែលរងគ្រោះ, លប់ចោល files ទាំងឡាយណាដែលបញ្ចូលដោយហេគឃ័រ និងធ្វើការជួសជុលកំហុសឆ្គងដោយការអាប់ដេត patches …

Read More »

បទបង្ហាញ: ៥ចំនុចដើម្បីការពារកុំព្យូទ័រឲ្យមានសុវត្ថិភាព

សូមថ្លែងអំណរគុណដល់និសិ្សតនៃសាកលវិទ្យាល័យបៀលប្រាយ ដែលបានរួមចំណែករៀបចំឯកសារខាងក្រោមនេះឡើង ដើម្បីផ្តល់ជាចំណេះដឹងដល់សាធារណៈជនក្នុងការប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យាប្រកបដោយប្រសិទ្ធិភាព និងសន្តិសុខ។ ទាញយក PDF: https://goo.gl/A1K1nB

Read More »

បទបង្ហាញ: សុវត្ថិភាពក្នុងការការពារមេរោគកុំព្យូទ័រ

សូមថ្លែងអំណរគុណដល់និសិ្សតនៃសាកលវិទ្យាល័យបៀលប្រាយ ដែលបានរួមចំណែករៀបចំឯកសារខាងក្រោមនេះឡើង ដើម្បីផ្តល់ជាចំណេះដឹងដល់សាធារណៈជនក្នុងការប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យាប្រកបដោយប្រសិទ្ធិភាព និងសន្តិសុខ។ ទាញយក PDF: https://goo.gl/fH3n9K

Read More »

បទបង្ហាញ: ការពារ Webcam ពីការវាយប្រហារដោយហេគឃ័រ

សូមថ្លែងអំណរគុណដល់និសិ្សតនៃសាកលវិទ្យាល័យបៀលប្រាយ ដែលបានរួមចំណែករៀបចំឯកសារខាងក្រោមនេះឡើង ដើម្បីផ្តល់ជាចំណេះដឹងដល់សាធារណៈជនក្នុងការប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យាប្រកបដោយប្រសិទ្ធិភាព និងសន្តិសុខ។ ទាញយក PDF: https://goo.gl/WLDEpR

Read More »

បទបង្ហាញ: ការពារឯកសារ Microsoft Word

សូមថ្លែងអំណរគុណដល់និសិ្សតនៃសាកលវិទ្យាល័យបៀលប្រាយ ដែលបានរួមចំណែករៀបចំឯកសារខាងក្រោមនេះឡើង ដើម្បីផ្តល់ជាចំណេះដឹងដល់សាធារណៈជនក្នុងការប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យាប្រកបដោយប្រសិទ្ធិភាព និងសន្តិសុខ។ ទាញយកឯកសារ PDF:

Read More »

បទបង្ហាញ: គន្លឹះសុវត្ថិភាពក្នុងការប្រើប្រាស់ស្មាតហ្វូន ​(Android)

សូមថ្លែងអំណរគុណដល់និសិ្សតនៃសាកលវិទ្យាល័យបៀលប្រាយ ដែលបានរួមចំណែករៀបចំឯកសារខាងក្រោមនេះឡើង ដើម្បីផ្តល់ជាចំណេះដឹងដល់សាធារណៈជនក្នុងការប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យាប្រកបដោយប្រសិទ្ធិភាព និងសន្តិសុខ។ ទាញយក PDF: https://goo.gl/eueOUs

Read More »

បទបង្ហាញ: សុវត្ថិភាពបន្ថែមទៅលើគណនីហ្វេសប៊ុក

សូមថ្លែងអំណរគុណដល់និសិ្សតនៃសាកលវិទ្យាល័យបៀលប្រាយ ដែលបានរួមចំណែករៀបចំឯកសារខាងក្រោមនេះឡើង ដើម្បីផ្តល់ជាចំណេះដឹងដល់សាធារណៈជនក្នុងការប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យាប្រកបដោយប្រសិទ្ធិភាព និងសន្តិសុខ។ ទាញយក PDF: https://www.dropbox.com/s/h7fxlphmcb5fmc5/001.pdf?dl=0

Read More »

How to tell if your Facebook has been hacked (video)

ខាងក្រោមនេះគឺជាវិធីសាស្ត្រសាមញ្ញក្នុងការត្រួតពិនិត្យមើលថាមាននរណាម្នាក់ចូលទៅក្នុងគណនីហ្វេសប៊ុករបស់អ្នក។ មានវិធីសាស្ត្រជាច្រើនដែលហេគឃ័រអាចធ្វើការជ្រៀតចូលទៅកាន់គណនីហ្វេសប៊ុករបស់អ្នក។ ​Spammers ក៏អាចហេគចូលទៅកាន់គណនីហ្វេសប៊ុក ហើយនៅក្នុង Profile របស់អ្នក ហេគឃ័រអាចធ្វើការប្រមូលព័ត៌មានជាច្រើនពីខ្លួនអ្នក ដែលអាចប្រើប្រាស់ដើម្បីលួចអត្តសញ្ញាណផងដែរ។ តើត្រូវត្រួតពិនិត្យយ៉ាងដូចម្តេចដើម្បីដឹងថា អ្នកត្រូវបានហេគ? បើសិនជាអ្នកមានការព្រួយបារម្ភថា គណនីហ្វេសប៊ុករបស់អ្នកត្រូវបានហេគ យើងមាននូវវិធីសាស្ត្រយ៉ាងសាមញ្ញដើម្បីធ្វើការត្រួតពិនិត្យ។ សូមចូលទៅកាន់ ​Setting រួចយក Security រួចយក “​Where You’re Logged In” ។ បញ្ជីនៃរាល់ឧបករណ៍ទាំងអស់ដែលអ្នកបានធ្វើការ logged in និងទីតាំងត្រូវបានបង្ហាញដូចរូបខាងក្រោម។ បើសិនជាអ្នកឃើញនូវ login ណាដែលអ្នកមិនស្គាល់ ​(មកពីទីតាំង – ប្រទេសដែលអ្នកមិនស្ថិតនៅ) នោះប្រហែលជាអ្នកត្រូវបានហេគហើយ។ បើសិនជាអ្នកដឹងថាមិនមែនជាអ្នកនោះទេ សូមចុចទៅលើ “End Activity” ។ រោគសញ្ញាផ្សេងៗទៀតដែលបង្ហាញថាគណនីហ្វេសប៊ុកអ្នកត្រូវបានហេគ វិធីសាស្ត្រផ្សេងៗទៀត ដើម្បីមើលថាគណនីរបស់អ្នកត្រូវហេគ៖ – ឈ្មោះអ្នក ថ្ងៃខែឆ្នាំកំណើត អាស័យដ្ឋាអ៊ីម៉ែល ឬពាក្យសម្ងាត់ត្រូវបានផ្លាស់ប្តូរ – មានអ្នកផ្ញើរ …

Read More »

Phishing Attack: Homograph

អ្នកស្រាវជ្រាវផ្នែកសន្តិសុខព័ត៌មានជនជាតិចិនមួយរូបបានរាយការណ៍អំពី ការវាយប្រហារលក្ខណៈ Phishing ដែលស្ទើរតែមិនអាចចាប់បាន (almost impossible to detect) និងអាចប្រើប្រាស់ជាអន្ទាក់ផងដែរ ទៅលើអ្នកដែលមានការប្រុងប្រយ័ត្នប្រយែងខ្ពស់បំផុត។ ជាមួយគ្នានោះផងដែរ គាត់បានធ្វើការព្រមានថា ហេគឃ័រអាចប្រើប្រាស់នូវចំនុចខ្សោយនៅក្នុង ⁣Chrome, Firefox និង Opera Web browers ដើម្បីបង្ហាញឈ្មោះវេបសាយក្លែងក្លាយដូចគ្នាបេះបិទទៅនឹងវេបសាយមែនទែន ដូចជា Apple, Google ឬ ⁣Amazon ក្នុងគោលបំណងដើម្បីលួចព័ត៌មាន login ឬព័ត៌មានពាក់ព័ន្ធហិរញ្ញវត្ថុ និងព័ត៌មានសំងាត់របស់អ្នកប្រើប្រាស់ផ្សេងៗទៀត។ ចុះតើមានវិធីសាស្ត្រអ្វីឆ្លើយតបទៅនឹងការវាយប្រហារបែប Phishing នេះ? ជាទូទៅគឺយើងតែងតែធ្វើការក្រឡេកមើលទៅលើអាស័យដ្ឋានវិបសាយនៅក្នុង address bar របស់ browers ហើយអាចមានភ្ជាប់ជាមួយនឹង ⁣HTTPS connection មែនទេ? សូមចុចទៅលើវេបសាយសាកល្បងនេះសិនមុនពេលដែលយើងចូលទៅមើលលក្ខណៈលំអិត ដែលត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយ ⁣Chinese security researcher Xudong Zheng ដែលជាអ្នករកឃើញវិធីសាស្ត្រវាយប្រហារមួយនេះ។ លោក …

Read More »

តើអ្នកគួរប្រើមួយណានៅពេលលប់ទិន្នន័យ Delete vs Erase vs Shred vs Wipe?

ជារឿយៗអ្នកទាំងអស់គ្នាប្រហែលជាប្រើប្រាស់ពាក្យ delete, erase, shred ឬ ​wipe ឆ្លាស់គ្នាទៅវិញទៅមក។ ប៉ុន្តែអ្នកទាំងអស់គ្នាមានដឹងទេថា ការដែលយើងធ្វើការ ​”deleted” ឯកសារ គឺងាយស្រួលណាស់ក្នុងការទាញយកមកវិញ (recover) ហើយអ្នកត្រូវការ “erase” ដើម្បីប្រាកដថាឯកសារ ទាំងនោះគឺបាត់បង់រហូត? អាស្រ័យទៅលើភាពសំងាត់នៃទិន្នន័យ អ្នកអាចប្រើប្រាស់ជម្រើសមួយណាសមរម្យសម្រាប់អ្នក។ នៅពេលដែលយើងនិយាយអំពីពាក្យដែលប្រើប្រាស់ មានដូចជា ​wipe, shred, delete ឬ erase យើងតែងតែប្រើប្រាស់វាឆ្លាស់គ្នាទៅវិញទៅមក។ ជាទូទៅយើងអាចទទួលយកក្នុងការប្រើប្រាស់ពាក្យទាំងនេះក្នុងន័យតែមួយ ប៉ុន្តែតាមការពិតវាមានន័យនិងការប្រើប្រាស់ខុសគ្នា។ តើអ្វីទៅជាពាក្យ “Delete”? ពាក្យ “Delete” គឺជាពាក្យដែលគេនិយមប្រើប្រាស់ជាប្រចាំ។ វាសំដៅទៅលើសកម្មភាពនៃការលប់ ​(remove) ឯកសារពីក្នុងកុំព្យូទ័រ និងស្មាតហ្វូន។ អ្នកអាចធ្វើការកត់សំគាល់ថា ពេលដែលអ្នកធ្វើការ delete files នៅក្នុងកុំព្យូទ័រវានឹងបញ្ជូន files ទាំងនោះទៅក្នុង Recycle Bin ។ នៅពេលដែលអ្នកធ្វើការ delete …

Read More »