អត្ថបទទី ៣៦៖ Vishing ល្បិចបោកតាមទូរស័ព្ទដែលគួរប្រុងប្រយ័ត្ន

រយៈពេលអាន៖ ២ នាទី
កម្រិតយល់ដឹង៖ មូលដ្ឋានគ្រឹះ

គេហៅមកថាគណនីអ្នកមានបញ្ហា? កុំភ័យភ្លាម! វាអាចជាល្បិចឆបោកតាមទូរស័ព្ទ។

នៅអត្ថបទមុនៗ យើងបានស្វែងយល់ពីល្បិចឆបោកតាមរយៈសារ SMS, Link ក្លែងក្លាយ និងវេបសាយវិនិយោគបោកប្រាស់។ អត្ថបទនេះ យើងនឹងមកស្គាល់ការឆបោកមួយទៀតដែលកើតឡើងតាមរយៈសំឡេង ឬការហៅទូរស័ព្ទផ្ទាល់ ដែលភាសាបច្ចេកទេសហៅថា Vishing (Voice Phishing)។

Vishing គឺជាល្បិចដែលជនខិលខូចទូរស័ព្ទមកអ្នក ហើយបន្លំខ្លួនជាបុគ្គលិកធនាគារ មន្ត្រីប៉ូលិស មន្ត្រីគយ បុគ្គលិកប្រៃសណីយ៍ ឬស្ថាប័នផ្លូវការ ដើម្បីធ្វើឱ្យអ្នកភ័យ ស្លន់ស្លោ និងធ្វើតាមការណែនាំរបស់ពួកគេដោយមិនបានគិតឱ្យច្បាស់។

និយាយឱ្យងាយយល់៖ Vishing គឺជាការបោកតាមសំឡេង។ ពួកគេប្រើពាក្យគំរាម និងអំណាចក្លែងក្លាយ ដើម្បីបង្ខំឱ្យអ្នកវេរលុយ ឬផ្ញើព័ត៌មានសម្ងាត់។

១. ហានិភ័យ៖ ការប្រើប្រាស់អំណាច និងការបំភ័យ

តើអ្នកធ្លាប់ទទួលបានការហៅទូរស័ព្ទពីជនអនាមិក ដែលអះអាងថាជាបុគ្គលិកធនាគារ ដូចជា ABA ឬ ACLEDA ឬអះអាងថាជាមន្ត្រីប៉ូលិស មន្ត្រីគយ ឬតុលាការដែរឬទេ?

ល្បិចរបស់ពួកគេច្រើនពឹងផ្អែកលើ ភាពភ័យខ្លាច។ ពេលអ្នកឮពាក្យថា “គណនីអ្នកមានបញ្ហា”, “មានប្រតិបត្តិការសង្ស័យ”, “មានកញ្ចប់អីវ៉ាន់ខុសច្បាប់” ឬ “អ្នកអាចត្រូវចាប់ខ្លួន” ខួរក្បាលយើងងាយភ័យ ហើយប្រញាប់ធ្វើតាមពួកគេ។

ល្បិចដែលជួបញឹកញាប់មានដូចជា ការប្រាប់ថាគណនីធនាគាររបស់អ្នកកំពុងត្រូវគេហេគ ឬមានប្រតិបត្តិការសង្ស័យ។ បន្ទាប់មកពួកគេនឹងណែនាំឱ្យអ្នកវេរលុយទាំងអស់ទៅកាន់ “គណនីសុវត្ថិភាព (Safe Account)” ដែលពួកគេផ្តល់ឱ្យ។ ការពិត គ្មានធនាគារពិតណាមួយទូរស័ព្ទមកប្រាប់អ្នកឱ្យវេរលុយទៅគណនីអ្នកដទៃ ដើម្បីរក្សាសុវត្ថិភាពនោះឡើយ។

ល្បិចមួយទៀតគឺការសួរ OTP, PIN ឬ Password។ ពួកគេអាចនិយាយថា ត្រូវការលេខ OTP ដើម្បីបញ្ជាក់អត្តសញ្ញាណ ឬដោះស្រាយបញ្ហាគណនី។ ប៉ុន្តែបើអ្នកផ្ញើ OTP ឱ្យពួកគេ នោះស្មើនឹងអ្នកប្រគល់សោរគណនីឱ្យចោរ។ សូមចាំថា OTP, PIN និង Password គឺជាព័ត៌មានសម្ងាត់ មិនត្រូវប្រាប់អ្នកណាម្នាក់ឡើយ។

ពួកគេក៏អាចប្រើល្បិចកញ្ចប់អីវ៉ាន់ខុសច្បាប់ ដោយបន្លំជាក្រុមហ៊ុនដឹកជញ្ជូន ឬប្រៃសណីយ៍ ហើយប្រាប់ថាមានកញ្ចប់អីវ៉ាន់ផ្ញើមកឈ្មោះអ្នក ដែលមានរបស់ខុសច្បាប់នៅខាងក្នុង។ បន្ទាប់មក គេនឹងគំរាមថា អ្នកអាចមានបញ្ហាច្បាប់ ប្រសិនបើមិនព្រមបង់ប្រាក់សម្រុះសម្រួលភ្លាមៗ។

ចំណុចគ្រោះថ្នាក់គឺ ពួកគេធ្វើឱ្យអ្នកភ័យ ហើយបង្ខំឱ្យសម្រេចចិត្តលឿន មុនពេលអ្នកមានឱកាសផ្ទៀងផ្ទាត់ការពិត។

២. ដំណោះស្រាយ៖ ផ្តាច់ទូរស័ព្ទ ហើយផ្ទៀងផ្ទាត់ដោយខ្លួនឯង

វិធីការពារខ្លួនពី Vishing គឺកុំប្រញាប់ជឿសំឡេងដែលហៅមក។ ទោះគេនិយាយសុភាព ឬនិយាយដូចមន្ត្រីផ្លូវការយ៉ាងណាក៏ដោយ អ្នកត្រូវផ្ទៀងផ្ទាត់តាមប្រភពផ្លូវការជាមុនសិន។

សូមចងចាំថា ធនាគារពិតមិនសួរ OTP, PIN ឬ Password របស់អ្នកទេ ហើយក៏មិនប្រាប់ឱ្យអ្នកវេរលុយទៅ “គណនីសុវត្ថិភាព” របស់អ្នកដទៃដែរ។ មន្ត្រីប៉ូលិស ឬតុលាការ មិនទារប្រាក់ពិន័យតាមការហៅទូរស័ព្ទ ហើយក្រុមហ៊ុនដឹកជញ្ជូនពិត ក៏មិនគំរាមចាប់ខ្លួនអ្នកតាមទូរស័ព្ទដែរ។

បើអ្នកទទួលបានការហៅបែបនេះ សូមផ្តាច់ទូរស័ព្ទភ្លាមៗ។ កុំបន្តជជែកវែកញែកយូរ ព្រោះជនខិលខូចមានជំនាញក្នុងការប្រើពាក្យសម្តី ដើម្បីធ្វើឱ្យអ្នកកាន់តែភ័យ និងធ្វើតាមពួកគេ។

បន្ទាប់មក សូមទាក់ទងទៅលេខផ្លូវការរបស់ធនាគារ ឬស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធដោយខ្លួនឯង។ អ្នកអាចរកលេខពី Website ផ្លូវការ App ផ្លូវការ ឬលេខនៅខាងក្រោយកាតធនាគារ។ កុំខលតាមលេខដែលជនខិលខូចផ្តល់ឱ្យ។

ច្បាប់ងាយចាំ៖ បើទូរស័ព្ទមកធ្វើឱ្យអ្នកភ័យ ហើយបង្ខំឱ្យវេរលុយ ឬផ្ញើ OTP សូមផ្តាច់ទូរស័ព្ទភ្លាម។

សកម្មភាពប្រចាំអត្ថបទ

ប្រសិនបើអ្នក ឬគ្រួសាររបស់អ្នកទទួលការហៅទូរស័ព្ទដែលអះអាងថាមកពីធនាគារ ប៉ូលិស គយ តុលាការ ឬក្រុមហ៊ុនដឹកជញ្ជូន ហើយសុំឱ្យធ្វើអ្វីមួយជាបន្ទាន់ សូមកុំធ្វើតាមភ្លាមៗ។

សូមឈប់សិន កុំភ័យតាមគេ។ បន្ទាប់មកផ្តាច់ទូរស័ព្ទ ហើយផ្ទៀងផ្ទាត់តាមលេខផ្លូវការដែលអ្នករកឃើញដោយខ្លួនឯង។ បន្ថែមពីនេះ សូមប្រាប់មនុស្សចាស់ក្នុងគ្រួសារឱ្យដឹងពីល្បិចនេះ ព្រោះពួកគាត់អាចងាយភ័យ និងងាយធ្វើតាមសំឡេងគំរាមតាមទូរស័ព្ទ។

សំណួរប្រចាំអត្ថបទ

តើអ្នក ឬមនុស្សចាស់ក្នុងគ្រួសាររបស់អ្នក ធ្លាប់ទទួលការហៅទូរស័ព្ទដែលអះអាងថាជាបុគ្គលិកធនាគារ មន្ត្រីប៉ូលិស ឬក្រុមហ៊ុនដឹកជញ្ជូនដែរឬទេ?

បើធ្លាប់ សូមកុំមើលរំលង។ ការប្រាប់រឿងនេះដល់មនុស្សក្នុងផ្ទះ គឺជាការការពារផ្លូវចិត្តដ៏សំខាន់ ដើម្បីកុំឱ្យពួកគាត់ធ្លាក់ក្នុងអន្ទាក់ជនខិលខូច។

នៅអត្ថបទបន្ទាប់ យើងនឹងបន្តទៅប្រធានបទ ការឆបោកតាមសារ SMS (Smishing)។ តើសារខ្លីមួយអាចនាំឱ្យអ្នកចុច Link ក្លែងក្លាយ និងបាត់បង់ព័ត៌មានគណនីបានយ៉ាងដូចម្តេច?