Home / Knowledge

Knowledge

4 Ways to Recover from a Cyberattack

ត្រៀមឲ្យបានរួចរាល់និងធ្វើសកម្មភាពឲ្យបានលឿន គឺជាកត្តាពីរយ៉ាងដែលនឹងជួយអ្នកស្រោចស្រង់ពីការវាយប្រហារឲ្យបានទាន់ពេលវេលា។ ក្រុមហ៊ុនជាច្រើនបានក្លាយជាជនរងគ្រោះពីការវាយប្រហារតាមអ៊ិនធឺណិត ក្នុងខណៈពេលដែលមេរោគកុំព្យូទ័រ និងបច្ចេកទេសវិស្វកម្មសង្គម (social engineering) កំពុងតែមានការគំរាមគំហែងដល់ព័ត៌មានផ្ទាល់ខ្លួន និងសុវត្ថិភាពអនឡាញកាន់តែមានកើនឡើងឥតឈប់ឈរ ។ ជាមួយនឹងកំណើននៃឧក្រិដ្ឋកម្មតាមប្រព័ន្ធអ៊ិនធឺណិតរៀងរាល់ឆ្នាំ វាមានសារៈសំខាន់ណាស់សម្រាប់ក្រុមហ៊ុនទាំងអស់មាននូវផែនការសង្រ្គោះដើម្បីឆ្លើយតបទៅនឹងការបាត់បង់នានា។ ជាចៃដន្យបើសិនជាអង្គភាពទទួលរងការវាយប្រហារលួចទិន្នន័យ (data breach) ខាងក្រោមនេះគឺជាជំហានដែលអ្នកត្រូវធ្វើក្នុងការស្រោចស្រង់សភាពការណ៍មកវិញ។ ១. ធ្វើការកំណត់ទំហំនៃការវាយប្រហារ ជាមធ្យម ក្រុមហ៊ុនទាំងឡាយគឺមិនបានដឹងអំពីការលួចទិន្នន័យ ឬការវាយប្រហារឡើយរហូតទាល់តែយ៉ាងហោចណាស់ ២០០ថ្ងៃបន្ទាប់ពីវាកើតមានឡើង។ ក្នុងខណៈពេលដែលបានដឹងអំពីបញ្ហានេះហើយ ជំហានដំបូងដែលអ្នកត្រូវធ្វើគឺធ្វើការកំណត់ទំហំនៃបញ្ហា ហើយបន្ទាប់មកកាត់ត្រាព័ត៌មានដូចខាងក្រោម៖ – តើវាកើតមានឡើងនៅពេលណា? – តើវាមានផលប៉ៈពាល់ទៅដល់អតិថិជនយ៉ាងដូចម្តេច? – តើទ្រព្យសម្បត្តិយើងមួយណាដែលប៉ៈពាល់? – តើនរណាជាជនរងគ្រោះ – តើនេះជាការវាយប្រហារប្រភេទអ្វី? ដើម្បីកំណត់អំពីទំហំ និងដោះស្រាយបញ្ហា ផ្នែកព័ត៌មានវិទ្យារបស់អង្គភាពអ្នកគួរតែមានភាពរួចរាល់ក្នុងការដាក់ទិន្នន័យសំខាន់ៗឲ្យដាច់ដោយឡែកពីណេតវើក, ធ្វើការ reset រាល់គណនីណាដែលប៉ៈពាល់ទាំងអស់, ធ្វើការបញ្ចូលឡើងវិញ files ណាដែលប៉ៈពាល់, ផ្តាច់ចេញនូវកុំព្យូទ័រណាដែលរងគ្រោះ, លប់ចោល files ទាំងឡាយណាដែលបញ្ចូលដោយហេគឃ័រ និងធ្វើការជួសជុលកំហុសឆ្គងដោយការអាប់ដេត patches …

Read More »

ជំហានទាំង១២សម្រាប់ជួយអ្នកឲ្យក្លាយទៅជាហេគឃ័រក្រមសីលធម៌

ហេគឃីង​ (hacking) គឺជាការការងារមួយដែលមានតម្រូវការខ្ពស់នាពេលបច្ចុប្បន្នប៉ុន្តែវាមិនងាយនោះឡើយសម្រាប់ឈោងចាប់ការងារមួយនេះ។ អ្នកត្រូវតែមាននូវចំណេះដឹងជ្រៅជ្រះផ្នែកប្រព័ន្ធកុំព្យូទ័រ ភាសារសរសេរកម្មវិធីកុំព្យូទ័រ យល់ដឹងអំពីប្រព័ន្ធប្រតិបត្តិការ និងការសិក្សាផ្សេងៗទៀតជាបន្តបន្ទាប់។​ មានបុគ្គលមួយចំនួនគិតថា​ ហេគឃ័រ​ (hacker) គឺជាឧក្រិដ្ឋជន (criminal)​​ ហើយសកម្មភាពខុសច្បាប់ ដែលនេះគឺជាការគិតខុសទាំងស្រុង។ តាមការពិតមានក្រុមហ៊ុនធំៗជាច្រើន បានជួលហេគឃ័រដើម្បីការពារប្រព័ន្ធព័ត៌មានរបស់ពួកគេ ហើយមានប្រាក់ខែខ្ពស់ៗណាស់។ ខាងក្រោមនេះគឺជាចំនុចត្រួសៗចំនួន១២ ដែលអ្នកអាចពិនិត្យ និងស្វែងយល់ដើម្បីប្រែក្លាយខ្លួនទៅជាហេគឃ័រក្រុមសីលធម៌ៈ ១. សិក្សាស្វែងយល់អំពី Unix/Linux UNIX/LINUX គឺជាប្រព័ន្ធប្រតិបត្តិការប្រភពកូដចំហរ​ (Open Source) ដែលផ្តល់នូវសន្តិសុខដ៏ប្រសើរសម្រាប់ប្រព័ន្ធកុំព្យូទ័រ។​ វាត្រូវបានអភិវឌ្ឍន៍ជាដំបូងដោយ AT&T​ នៅក្នុង Bell Labs​ និងបន្ទប់មកត្រូវបានចែកចាយឲ្យប្រើប្រាស់យ៉ាងទូលំទូលាយនៅក្នុងសហគមន៍សន្តិសុខព័ត៌មាន។ អ្នកមិនក្លាយខ្លួនទៅជាហេគឃ័រដោយមិនសិក្សាស្វែងយល់អំពី Unix/Linux នោះឡើយ។ ២. សរសេរកូដដោយប្រើប្រាស់ភាសា​ C កម្មវិធី C គឺជាភាសាមូលដ្ឋាននៃការសិក្សា​ UNIX/LINUX ដោយសារតែប្រព័ន្ធប្រតិបត្តិការនេះគឺជាត្រូវបានសរសេរឡើងដោយប្រើប្រាស់ភាសា C​ ដែលធ្វើឲ្យវាគឺជាភាសាមួយដែលខ្លាំងបើប្រៀបធៀបជាមួយនឹងភាសាដទៃទៀត។ C ត្រូវបានអភិវឌ្ឍន៍ដោយ​ Dennis …

Read More »

បទបង្ហាញ: ៥ចំនុចដើម្បីការពារកុំព្យូទ័រឲ្យមានសុវត្ថិភាព

សូមថ្លែងអំណរគុណដល់និសិ្សតនៃសាកលវិទ្យាល័យបៀលប្រាយ ដែលបានរួមចំណែករៀបចំឯកសារខាងក្រោមនេះឡើង ដើម្បីផ្តល់ជាចំណេះដឹងដល់សាធារណៈជនក្នុងការប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យាប្រកបដោយប្រសិទ្ធិភាព និងសន្តិសុខ។ ទាញយក PDF: https://goo.gl/A1K1nB

Read More »

បទបង្ហាញ: សុវត្ថិភាពក្នុងការការពារមេរោគកុំព្យូទ័រ

សូមថ្លែងអំណរគុណដល់និសិ្សតនៃសាកលវិទ្យាល័យបៀលប្រាយ ដែលបានរួមចំណែករៀបចំឯកសារខាងក្រោមនេះឡើង ដើម្បីផ្តល់ជាចំណេះដឹងដល់សាធារណៈជនក្នុងការប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យាប្រកបដោយប្រសិទ្ធិភាព និងសន្តិសុខ។ ទាញយក PDF: https://goo.gl/fH3n9K

Read More »

បទបង្ហាញ: ការពារ Webcam ពីការវាយប្រហារដោយហេគឃ័រ

សូមថ្លែងអំណរគុណដល់និសិ្សតនៃសាកលវិទ្យាល័យបៀលប្រាយ ដែលបានរួមចំណែករៀបចំឯកសារខាងក្រោមនេះឡើង ដើម្បីផ្តល់ជាចំណេះដឹងដល់សាធារណៈជនក្នុងការប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យាប្រកបដោយប្រសិទ្ធិភាព និងសន្តិសុខ។ ទាញយក PDF: https://goo.gl/WLDEpR

Read More »

បទបង្ហាញ: ការពារឯកសារ Microsoft Word

សូមថ្លែងអំណរគុណដល់និសិ្សតនៃសាកលវិទ្យាល័យបៀលប្រាយ ដែលបានរួមចំណែករៀបចំឯកសារខាងក្រោមនេះឡើង ដើម្បីផ្តល់ជាចំណេះដឹងដល់សាធារណៈជនក្នុងការប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យាប្រកបដោយប្រសិទ្ធិភាព និងសន្តិសុខ។ ទាញយកឯកសារ PDF:

Read More »

បទបង្ហាញ: គន្លឹះសុវត្ថិភាពក្នុងការប្រើប្រាស់ស្មាតហ្វូន ​(Android)

សូមថ្លែងអំណរគុណដល់និសិ្សតនៃសាកលវិទ្យាល័យបៀលប្រាយ ដែលបានរួមចំណែករៀបចំឯកសារខាងក្រោមនេះឡើង ដើម្បីផ្តល់ជាចំណេះដឹងដល់សាធារណៈជនក្នុងការប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យាប្រកបដោយប្រសិទ្ធិភាព និងសន្តិសុខ។ ទាញយក PDF: https://goo.gl/eueOUs

Read More »

បទបង្ហាញ: ប្រភេទនៃមេរោគ

សូមថ្លែងអំណរគុណដល់និសិ្សតនៃសាកលវិទ្យាល័យបៀលប្រាយ ដែលបានរួមចំណែករៀបចំឯកសារខាងក្រោមនេះឡើង ដើម្បីផ្តល់ជាចំណេះដឹងដល់សាធារណៈជនក្នុងការប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យាប្រកបដោយប្រសិទ្ធិភាព និងសន្តិសុខ។ ទាញយក PDF: https://goo.gl/6VkZ6o

Read More »

បទបង្ហាញ: សុវត្ថិភាពបន្ថែមទៅលើគណនីហ្វេសប៊ុក

សូមថ្លែងអំណរគុណដល់និសិ្សតនៃសាកលវិទ្យាល័យបៀលប្រាយ ដែលបានរួមចំណែករៀបចំឯកសារខាងក្រោមនេះឡើង ដើម្បីផ្តល់ជាចំណេះដឹងដល់សាធារណៈជនក្នុងការប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យាប្រកបដោយប្រសិទ្ធិភាព និងសន្តិសុខ។ ទាញយក PDF: https://www.dropbox.com/s/h7fxlphmcb5fmc5/001.pdf?dl=0

Read More »