អត្ថបទទី ៣១៖ បើកឆាកប្រធានបទថ្មី – ស្គាល់ពីសិល្បៈនៃការបញ្ឆោត (Phishing) និងយុទ្ធសាស្ត្រនុយទំពក់

រយៈពេលអាន៖ ២ នាទី
កម្រិតយល់ដឹង៖ មូលដ្ឋានគ្រឹះ

ក្នុងអត្ថបទមុនៗ យើងបានកសាង ជញ្ជាំងបច្ចេកវិទ្យា យ៉ាងរឹងមាំ ដូចជា ការប្រើលេខសម្ងាត់វែងៗ ការបើក 2FA ការការពារ Telegram និង Facebook ការប្រុងប្រយ័ត្នពេលប្រើ Wi-Fi សាធារណៈ និងការប្រើ VPN ដើម្បីបន្ថែមសុវត្ថិភាព។

ប៉ុន្តែជនខិលខូចឆ្លាតណាស់។ នៅពេលពួកគេមិនអាចទម្លាយជញ្ជាំងបច្ចេកវិទ្យាបាន ពួកគេអាចប្តូរគោលដៅមក ហេគខួរក្បាលមនុស្ស (Hack Humans) វិញម្តង។

មានន័យថា ពួកគេមិនចាំបាច់បំបែក Password ឬ Hack ប្រព័ន្ធទេ។ ពួកគេគ្រាន់តែបញ្ឆោតឱ្យអ្នកចុច Link ផ្ញើលេខកូដ OTP វាយលេខសម្ងាត់ ឬវេរលុយដោយខ្លួនឯង។

អត្ថបទនេះ យើងនឹងចាប់ផ្តើមរៀនពី ការឆបោក (Scams) និង ការបន្លំយកទិន្នន័យ (Phishing) ដែលជាអាវុធគ្រោះថ្នាក់បំផុតមួយនៅលើអ៊ីនធឺណិត។

🛑 តើអ្វីទៅជា Phishing (ការបន្លំយកទិន្នន័យ)?

ពាក្យថា Phishing បញ្ចេញសំឡេងស្រដៀងនឹងពាក្យ Fishing ដែលមានន័យថា ការស្ទូចត្រី។

Phishing គឺជាល្បិចដែលជនខិលខូចទម្លាក់ “នុយ” ដើម្បីទាក់ទាញឱ្យអ្នកខាំ។

នុយនោះអាចជា៖

• សារ SMS
• ឆាត Telegram
• សារ Facebook
• Email
• Link ក្លែងក្លាយ
• ទំព័រចូលគណនីក្លែងក្លាយ

ពួកគេតែងតែបន្លំខ្លួនជាស្ថាប័ន ឬមនុស្សដែលអ្នកទុកចិត្ត ដូចជា ធនាគារ ក្រុមហ៊ុនប្រៃសណីយ៍ ក្រុមហ៊ុនដឹកជញ្ជូន ក្រុមហ៊ុនទូរស័ព្ទ ឬសូម្បីតែមិត្តភក្តិរបស់អ្នក។

គោលបំណងរបស់ពួកគេគឺ បញ្ឆោតឱ្យអ្នកចុច Link វាយលេខសម្ងាត់ ផ្ញើលេខកូដ OTP បញ្ចូលព័ត៌មានធនាគារ ឬវេរលុយទៅឱ្យពួកគេ។

និយាយឱ្យងាយយល់៖ Phishing គឺជាល្បិចដាក់នុយឱ្យអ្នកចុចដោយខ្លួនឯង។

🎭 អាវុធចិត្តសាស្ត្រ ៣ យ៉ាង ដែលចោរចូលចិត្តប្រើ

ជនខិលខូចភាគច្រើនមិនវាយប្រហារអ្នកដោយបច្ចេកវិទ្យាសុទ្ធៗទេ។ ពួកគេវាយប្រហារ អារម្មណ៍ និងការសម្រេចចិត្តរបស់អ្នក។

ពួកគេចូលចិត្តប្រើអាវុធចិត្តសាស្ត្រ ៣ យ៉ាង៖

១. ការបំភ័យ (Fear)

ពួកគេអាចផ្ញើសារដូចជា៖

“គណនីធនាគាររបស់អ្នកនឹងត្រូវបិទនៅថ្ងៃនេះ ប្រសិនបើអ្នកមិនចុច Link នេះដើម្បីបញ្ជាក់អត្តសញ្ញាណទេ!”

នៅពេលអ្នកភ័យ អ្នកអាចចុចភ្លាមៗដោយមិនបានពិនិត្យថា Link នោះពិត ឬក្លែងក្លាយ។

២. សេចក្តីលោភលន់ (Greed)

ពួកគេអាចផ្ញើសារដូចជា៖

“អបអរសាទរ! អ្នកបានឈ្នះរង្វាន់ទូរស័ព្ទ iPhone សូមចុចទីនេះដើម្បីទទួលរង្វាន់!”

អ្វីដែលល្អពេកមិនគួរឱ្យជឿ អាចជានុយរបស់ចោរ។ ជាពិសេស បើវាសុំឱ្យអ្នកចុច Link បញ្ចូលព័ត៌មាន ឬបង់ថ្លៃសេវាមុន។

៣. ភាពបន្ទាន់ (Urgency)

ពួកគេអាចដាក់សម្ពាធថា៖

“ប្រញាប់ឡើង! ការផ្តល់ជូននេះមានត្រឹមតែ ១០ នាទីទៀតប៉ុណ្ណោះ!”

គោលបំណងគឺធ្វើឱ្យអ្នកប្រញាប់សម្រេចចិត្ត មុនពេលអ្នកមានពេលគិត សួរអ្នកផ្សេង ឬពិនិត្យប្រភពឱ្យបានច្បាស់។

នៅពេលអ្នកភ័យពេក រំភើបពេក ឬប្រញាប់ពេក អ្នកអាចបាត់បង់ការគិតពិចារណា ហើយចុចលើ Link ក្លែងក្លាយ ឬវាយលេខសម្ងាត់ទៅឱ្យចោរដោយខ្លួនឯង។

និយាយឱ្យងាយយល់៖ ចោរមិនចង់ឱ្យអ្នកគិតយូរទេ។ ពួកគេចង់ឱ្យអ្នកភ័យ រំភើប ឬប្រញាប់។

🛡️ អ្វីដែលយើងនឹងរៀនបន្ត

ដើម្បីត្រៀមខ្លួនទប់ទល់នឹងរលកនៃការឆបោក យើងនឹងរៀនពីល្បិចសំខាន់ៗ ដែលកំពុងកើតឡើងច្រើន និងធ្វើឱ្យមនុស្សជាច្រើនខាតបង់ប្រាក់។

🐷 ការឆបោកបែប “ជ្រូកកាប់” (Pig Butchering Scams)

នេះជាល្បិចដែលជនខិលខូចចំណាយពេលបង្កើតទំនាក់ទំនង ធ្វើឱ្យអ្នកទុកចិត្ត ស្រឡាញ់ ឬជឿជាក់ មុននឹងបញ្ឆោតឱ្យអ្នកវិនិយោគ ឬផ្ញើលុយច្រើនៗ។

ល្បិចនេះគ្រោះថ្នាក់ ព្រោះវាមិនបោកអ្នកភ្លាមៗទេ។ វាចិញ្ចឹមទំនុកចិត្តអ្នកជាមុនសិន។

💼 ការឆបោកជ្រើសរើសបុគ្គលិកក្លែងក្លាយ (Job Recruitment Scams)

នេះជាល្បិចផ្តល់ការងារក្លែងក្លាយ ដូចជា ការងារងាយៗ ប្រាក់ខែខ្ពស់ ចុច Like វីដេអូ ធ្វើ Task តូចៗ ឬចូលក្រុមការងារក្រៅម៉ោង។

ដំបូងវាអាចឱ្យអ្នកបានលុយតិចតួច ដើម្បីឱ្យអ្នកជឿ។ ប៉ុន្តែបន្ទាប់មក វាអាចបញ្ឆោតឱ្យអ្នកដាក់លុយ ឬវេរលុយច្រើនជាងមុន។

📈 ការឆបោកវិនិយោគក្លែងក្លាយ (Fake Investment Scams)

នេះជាល្បិចអូសទាញឱ្យអ្នកវិនិយោគលើ Crypto Platform ភាគហ៊ុន ឬគេហទំព័រក្លែងក្លាយ។

វាអាចបង្ហាញក្រាហ្វិកថា អ្នកកំពុងចំណេញរាល់ថ្ងៃ។ ប៉ុន្តែពេលអ្នកចង់ដកលុយវិញ វាអាចសុំឱ្យអ្នកបង់ថ្លៃពន្ធ ថ្លៃដោះសោ ឬថ្លៃសេវាបន្ថែម ហើយចុងក្រោយដកលុយមិនចេញ។

គោលដៅរបស់យើងគឺ មិនមែនត្រឹមតែស្គាល់ឈ្មោះល្បិចទាំងនេះទេ ប៉ុន្តែត្រូវរៀនចាប់សញ្ញាគ្រោះថ្នាក់ មុនពេលយើងក្លាយជាជនរងគ្រោះ។

🏃‍♂️ សកម្មភាពប្រចាំអត្ថបទ (Action Item)

អត្ថបទនេះ អ្នកមិនចាំបាច់ដំឡើងកម្មវិធីអ្វីទេ។ អ្វីដែលអ្នកត្រូវធ្វើ គឺចាប់ផ្តើមប្រើ ច្បាប់ ១០ វិនាទី។

រាល់ពេលអ្នកទទួលបាន SMS, Telegram message, Facebook message ឬ Email ដែលអានទៅមានអារម្មណ៍ថា៖

• ភ័យពេក
• ល្អពេកមិនគួរឱ្យជឿ
• ត្រូវចុចភ្លាម
• ត្រូវផ្ញើលេខកូដភ្លាម
• ត្រូវវេរលុយភ្លាម
• ត្រូវបញ្ជាក់គណនីបន្ទាន់
• ត្រូវដាក់លុយមុន ទើបទទួលបានប្រាក់ចំណេញ

សូមកុំចុចភ្លាម។ សូមឈប់ប្រហែល ១០ វិនាទី ដកដង្ហើមវែងៗ ហើយសួរខ្លួនឯងថា៖

• តើសារនេះមកពីប្រភពពិតមែនទេ?
• តើ Link នេះគួរឱ្យទុកចិត្តទេ?
• ហេតុអ្វីគេបង្ខំឱ្យខ្ញុំប្រញាប់?
• ហេតុអ្វីគេសុំ OTP ឬ Password?
• តើខ្ញុំគួរខលទៅស្ថាប័ន ឬមនុស្សពិត ដើម្បីបញ្ជាក់សិនទេ?

ការផ្អាក ១០ វិនាទីនេះ អាចមើលទៅសាមញ្ញ ប៉ុន្តែវាជួយទាញស្មារតីអ្នកឱ្យត្រឡប់មកគិតពិចារណាវិញ មុនពេលចុចលើនុយរបស់ចោរ។

💬 សំណួរប្រចាំអត្ថបទ

តើមួយរយៈចុងក្រោយនេះ អ្នកធ្លាប់ទទួលបានសារ SMS ឬឆាត Telegram ដែលប្រាប់ថា អ្នកឈ្នះរង្វាន់ ត្រូវបញ្ជាក់គណនី ឬអញ្ជើញឱ្យចូលធ្វើការងារក្រៅម៉ោងដែរឬទេ?

បើធ្លាប់ សូមចាប់ផ្តើមប្រើ ច្បាប់ ១០ វិនាទី ចាប់ពីពេលនេះតទៅ។

កុំឱ្យអារម្មណ៍ភ័យ ការលោភលន់ ឬភាពបន្ទាន់ បង្ខំឱ្យអ្នកចុចលើនុយរបស់ចោរ។

នៅអត្ថបទបន្ទាប់ យើងនឹងចាប់ផ្តើមវែកមុខសញ្ញាដំបូងគេ គឺ របៀបពិនិត្យមើលតំណភ្ជាប់ក្លែងក្លាយ (Fake Links)។ តើត្រូវមើលបែបណា ទើបដឹងថា Link មួយជារបស់ពិត ឬជានុយរបស់ចោរ?