cybersecurity
-
General
គ្រាន់តែមើលផ្ទាំងពាណិជ្ជកម្មលើអ៊ីនធឺណិត ក៏អាចឆ្លងមេរោគចារកម្ម (Spyware) ចូលក្នុងឧបករណ៍របស់អ្នកបានដែរ នេះជាការលាតត្រដាងរបស់អ្នកស្រាវជ្រាវ
«កន្លងមក យើងធ្លាប់តែគិតថា ដរាបណាយើងមិនចុច (Click) ផ្ដេសផ្ដាស ឧបករណ៍យើងនឹងមានសុវត្ថិភាព… ប៉ុន្តែការស្រាវជ្រាវថ្មីបំផុតនេះ បានបំបែកក្បួនចាស់ចោលទាំងស្រុង!» ក្រុមអ្នកស្រាវជ្រាវសន្តិសុខសាយប័រដ៏ល្បីឈ្មោះ Citizen Lab ទើបតែបានលាតត្រដាងពីបច្ចេកទេសវាយប្រហារថ្មីមួយឈ្មោះថា “AdFection”។ នេះជាភស្តុតាងបច្ចេកទេសជាសាធារណៈដំបូងបង្អស់ ដែលបង្ហាញថាក្រុមហេគឃ័រអាចបង្កប់មេរោគចារកម្មកម្រិតខ្ពស់ (Commercial Spyware) តាមរយៈផ្ទាំងពាណិជ្ជកម្មលើ Website និង App ដោយជនរងគ្រោះ មិនបាច់ចុច (Zero-Click) មិនបាច់ទាញយក…
Read More » -
General
ពលរដ្ឋអារ៉ាប៊ីសាអូឌីតជាបុគ្គលិក OpenAI ត្រូវបានចាប់ខ្លួនពីបទបង្កប់ឧបករណ៍លួចថតសំឡេងសម្ងាត់ក្នុងបន្ទប់ប្រជុំថ្នាក់ដឹកនាំ
កាលបរិច្ឆេទចេញផ្សាយ៖ ថ្ងៃអង្គារ ទី១៣ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២៦ ប្រភពផ្លូវការ៖ ការិយាល័យកិច្ចការសាធារណៈ នៃក្រសួងយុត្តិធម៌សហរដ្ឋអាមេរិក (U.S. Department of Justice – Office of Public Affairs) បុគ្គលិកផ្នែកវិស្វកម្មម្នាក់របស់ក្រុមហ៊ុន OpenAI ត្រូវបានអាជ្ញាធរសហព័ន្ធអាមេរិកចាប់ខ្លួន និងចោទប្រកាន់ជាផ្លូវការពីបទប្រើប្រាស់ ឬប៉ុនប៉ងប្រើប្រាស់ឧបករណ៍អេឡិចត្រូនិក…
Read More » -
General
ករណីវាយប្រហារ cyber ថ្មីនៅផ្សារទំនើប៖ Hacker លួចចូលគ្រប់គ្រងប្រព័ន្ធទូទឹកកក នៅផ្សារទំនើបក្នុងប្រទេសបារាំង
យោងតាមរបាយការណ៍បានឱ្យដឹងថា គោលដៅនៃការវាយប្រហារលើកនេះ មិនមែនជាប្រព័ន្ធទូទាត់ប្រាក់ គណនីអតិថិជន ឬគេហទំព័រ E-commerce នោះទេ ប៉ុន្តែជា ឧបករណ៍ដែលប្រើប្រាស់សម្រាប់គ្រប់គ្រងប្រព័ន្ធត្រជាក់ (Refrigeration-control equipment) នៅតាមផ្សារទំនើបក្នុងប្រទេសបារាំង។ ⚙️ ការដំណើរការប្រព័ន្ធ និងការកែប្រែបញ្ជា សូហ្វវែរគ្រប់គ្រងប្រព័ន្ធត្រជាក់ មានតួនាទីគ្រប់គ្រងកម្រិតភាពត្រជាក់ ការកំណត់សីតុណ្ហភាព និងវដ្តនៃការរលាយទឹកកក (Defrost…
Read More » -
General
អត្ថបទទី៨៤៖ ការធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពផែនការសុវត្ថិភាពប្រចាំឆ្នាំ (Annual Security Review & Lifelong Learning)៖ របៀបអាប់ដេតខែលការពារសាយប័រឱ្យស្របតាមការវិវត្តនៃបច្ចេកវិទ្យា
«សន្តិសុខសាយប័រមិនមែនជាគោលដៅចុងក្រោយដែលធ្វើម្តងហើយចប់នោះទេ ប៉ុន្តែជាដំណើរការនៃការដើរទៅមុខជានិច្ច! ការពិនិត្យ និងធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពប្រព័ន្ធការពារជាប្រចាំ គឺជាគន្លឹះចម្បងក្នុងការធានាសុវត្ថិភាពឌីជីថលប្រកបដោយនិរន្តរភាព។» អត្ថបទទី ៨៣! យើងបានសិក្សាអំពីការគ្រប់គ្រងហានិភ័យសាយប័រដោយយុទ្ធសាស្ត្រសម្រាប់អាជីវកម្មខ្នាតតូចរួចរាល់ហើយ។ ហើយថ្ងៃនេះ យើងនឹងមកដល់ចំណុចគន្លឹះមួយក្នុងការធានានិរន្តរភាពសុវត្ថិភាពឌីជីថលរបស់អ្នក គឺ «ការធ្វើសវនកម្ម ឬការត្រួតពិនិត្យផែនការសុវត្ថិភាពប្រចាំឆ្នាំ»។ រឿងមួយដែលអ្នកត្រូវចងចាំក្នុងពិភពបច្ចេកវិទ្យាគឺ៖ សន្តិសុខសាយប័រមិនមែនជាគោលដៅចុងក្រោយដែលធ្វើម្តងហើយចប់នោះទេ ប៉ុន្តែវាជាដំណើរការនៃការដើរទៅមុខជានិច្ច។ វិធីសាស្ត្រការពារដែលល្អកាលពី ២ ឆ្នាំមុន អាចនឹងលែងមានប្រសិទ្ធភាពនៅថ្ងៃនេះ ខណៈដែលបច្ចេកវិទ្យាថ្មីៗដូចជា AI…
Read More » -
General
អត្ថបទទី៨១៖ ស្វែងយល់ពីបច្ចេកវិទ្យា AI Deepfake… យន្តការដំណើរការ និងវិធីសាស្ត្រផ្ទៀងផ្ទាត់វីដេអូ ឬសំឡេងគួរឱ្យសង្ស័យ
«កុំទុកចិត្តអ្វីដែលភ្នែកមើលឃើញ និងត្រចៀកឮនៅលើអេក្រង់ទូរស័ព្ទទៀតឱ្យសោះ! បច្ចេកវិទ្យា AI ឥឡូវនេះ អាចក្លែងបន្លំមុខមាត់ និងសំឡេងមនុស្សជាទីស្រឡាញ់របស់អ្នកបានស្ទើរតែ ១០០% ដើម្បីមកបោកប្រាស់យកលុយក្នុងកុងធនាគារ!» កាលពីអត្ថបទមុន យើងបានរៀនអំពីវិធីចាក់សោរប្រព័ន្ធ Wi-Fi ផ្ទះរួចរាល់ហើយ។ ថ្ងៃនេះ SecuDemyសូមលើកយកការវិវត្តចុងក្រោយបង្អស់នៃពិភពបច្ចេកវិទ្យា គឺ “បញ្ញាសិប្បនិម្មិត (AI)” និងអាវុធដ៏គ្រោះថ្នាក់មួយដែលហេកឃ័រយកមកប្រើប្រាស់ ហៅថា “Deepfakes”។ បច្ចុប្បន្ននៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ល្បិចចោរបោកប្រាស់លែងត្រឹមតែជាការផ្ញើសារជាអក្សរធម្មតាទៀតហើយ។ ជនល្មើសបាននិងកំពុងប្រើប្រាស់…
Read More » -
General
អត្ថបទទី៧៨៖ ពេលត្រូវគេ Hack កុំស្លន់ស្លោ! ១៥ នាទីដំបូងជាពេលកំណត់ថាអាចស្រោចស្រង់លុយ និងគណនីបាន ឬបាត់បង់រហូត!
«កុំឱ្យភាពភ័យស្លន់ស្លោ និងការលាក់បាំង ក្លាយជាឱកាសមាសឱ្យចោរបន្តបោកប្រាស់សាច់ញាតិ និងផ្ទេរលុយអស់ពីកុង! គ្រួសារមួយដែលមានផែនការសង្គ្រោះបន្ទាន់ គឺការពារបានទាំងទ្រព្យសម្បត្តិ ការពារបានទាំងសុវត្ថិភាពផ្លូវចិត្ត!» នៅក្នុងអត្ថបទនេះ យើងនឹងផ្តោតលើ “ភាពធន់ឌីជីថល និងការត្រៀមលក្ខណៈសម្រាប់អនាគត (Digital Resilience & Future Proofing)”។ មេរៀនដំបូងគឺការរៀបចំ “ផែនការសង្គ្រោះបន្ទាន់ក្នុងគ្រួសារ (Incident Response Plan for…
Read More » -
General
អត្ថបទទី៧៦៖ គិតថាប្រើកម្មវិធី CRACK មិនអស់លុយ?
«នៅក្នុងពិភពសន្តិសុខសាយប័រ “គ្មានអ្វីដែលហ្វ្រីដោយគ្មានតម្លៃសងនោះឡើយ!” ពេលអ្នកមិនបានចំណាយលុយទិញ License នោះខ្លួនអ្នក ទិន្នន័យរបស់អ្នក និងកុំព្យូទ័ររបស់អ្នកហើយ គឺជាទំនិញដែលក្រុម Crackers យកទៅកេងចំណេញ!» កាលអត្ថបទមុន យើងបានសិក្សាពីច្បាប់សាយប័រ និងទំនួលខុសត្រូវក្នុងនាមជាពលរដ្ឋឌីជីថលនៅកម្ពុជារួចមកហើយ។ ថ្ងៃនេះ SecuDemy សូមលើកយករឿងពិតមួយដែលមនុស្សរាប់លាននាក់កំពុងមើលរំលង និងធ្វើវាជារៀងរាល់ថ្ងៃ នោះគឺ «ការប្រើប្រាស់កម្មវិធីលួចចម្លងខុសច្បាប់ (Pirated/Cracked Software)»។ នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ការទាញយកកម្មវិធី…
Read More » -
General
អត្ថបទទី៧៤៖ Cyberbullying អាចសម្លាប់មនុស្សទាំងរស់នៅលើអ៊ីនធឺណិត!
«សុវត្ថិភាពឌីជីថល មិនមែនបញ្ចប់ត្រឹមតែការការពារគណនីមិនឱ្យចោរ Hack នោះឡើយ… គ្រោះថ្នាក់ដ៏ធំមួយទៀតគឺការវាយប្រហារផ្លូវចិត្ត និងការបំផ្លាញកេរ្តិ៍ឈ្មោះតាមប្រព័ន្ធអនឡាញ ដែលកំពុងគំរាមកំហែងដល់ជីវិតរស់នៅប្រចាំថ្ងៃ!» ការវិវត្តនៃសង្គមឌីជីថលនៅកម្ពុជាបច្ចុប្បន្ន បានធ្វើឱ្យការប្រើប្រាស់បណ្ដាញសង្គមដូចជា Facebook, TikTok និង Telegramក្លាយជាផ្នែកមួយមិនអាចខ្វះបានក្នុងជីវិតរស់នៅ។ ក៏ប៉ុន្តែ ស្របពេលជាមួយគ្នានេះ ករណីជេរប្រមាថ បង្អាប់កិត្តិយស ការរិះគន់ជាន់ពន្លិច និងការគំរាមកំហែងតាមប្រព័ន្ធអ៊ីនធឺណិត (Cyberbullying) កំពុងតែកើនឡើងគួរឱ្យកត់សម្គាល់…
Read More » -
General
អត្ថបទទី ៧៣៖ អ្នកស្រាវជ្រាវ SecuDemy បើកបង្ហាញពីផលប៉ះពាល់ធ្ងន់ធ្ងរ ជុំវិញទម្លាប់ខ្ជិលអានរួចចុច “I Agree” យកតែរួចពីដៃ!
«កុំបន្ទោសតែ Hacker ថាចូលលួចទិន្នន័យ… ពេលខ្លះគឺម្រាមដៃយើងខ្លួនឯងទេ ដែលខ្ជិលអានរួចចុច “I Agree” បើកទ្វារឱ្យគេចូលមកប្រមូលទិន្នន័យទូរស័ព្ទយកទៅលក់បន្តដោយស្របច្បាប់!» ក្រុមការងារស្រាវជ្រាវផ្នែកសន្តិសុខឌីជីថលនៃ SecuDemy បានលើកឡើងពីបញ្ហាប្រឈមដ៏ធំមួយដែលអ្នកប្រើប្រាស់ទូរស័ព្ទដៃ និងអ៊ីនធឺណិតស្ទើរតែទាំងអស់តែងតែមើលរំលង។ រាល់ពេលដំឡើងកម្មវិធីថ្មី (App) ឬបង្កើតគណនីប្រើប្រាស់ ផ្ទាំងលក្ខខណ្ឌសេវាកម្ម (Terms of Service – ToS) និងគោលនយោបាយភាពឯកជន…
Read More » -
General
អត្ថបទទី ៧២៖ ខំការពារបន្ទាយស្ទើរស្លាប់… តែចុងក្រោយមកបែកការណ៍ព្រោះការធ្វេសប្រហែសរបស់អ្នក!
«នៅក្នុងពិភពសន្តិសុខសាយប័រ អាវក្រោះការពារដ៏រឹងមាំបំផុត មិនមែនជាកូដដ៏ស្មុគស្មាញនោះទេ… ប៉ុន្តែវាជាការមិនប្រគល់ទីតាំងសម្ងាត់ឱ្យសត្រូវដោយដៃឯង!» មេរៀនមុន យើងបានយល់ដឹងអំពីរឿង «ខូគី (Cookies)» និងប្រព័ន្ធតាមដានពាណិជ្ជកម្មរួចហើយ។ ថ្ងៃនេះ យើងនឹងមកពិនិត្យមើលទិន្នន័យឯកជនដ៏រសើបបំផុតមួយទៀតដែលទូរស័ព្ទដៃរបស់អ្នកកត់ត្រាទុកគ្រប់វិនាទី នោះគឺ «ទីតាំងភូមិសាស្ត្រពិតប្រាកដ (GPS Location)»។ ប្រជាពលរដ្ឋយើងភាគច្រើនចូលចិត្តបើកមុខងារ GPS ចោលលើទូរស័ព្ទដើម្បីងាយស្រួលហៅ PassApp, Grab, កុម្ម៉ង់ម្ហូប ឬមើល Google Maps។ ប៉ុន្តែ តើអ្នកធ្លាប់ដឹងទេថា កម្មវិធីដែលមិនពាក់ព័ន្ធនឹងផែនទីទាល់តែសោះ (ដូចជា…
Read More » -
General
អត្ថបទទី ៧០៖ មិនបាច់ហត់ជួលចារកម្មតាមដានទេ! គ្រាន់តែ Add Friend អ្នក ក៏ដឹងរឿងសម្ងាត់មួយស្ថាប័នបាត់ទៅហើយ!
នៅក្នុងពិភព Ethical Hacking និងការធ្វើ Penetration Testing ដំណាក់កាលដំបូងគេបង្អស់ដែលគ្រោះថ្នាក់ និងមានប្រសិទ្ធភាពបំផុត មិនមែនជាការសរសេរកូដវាយប្រហារ (Exploit) នោះទេ ប៉ុន្តែវាគឺជា Reconnaissance (ការប្រមូលព័ត៌មានសម្ងាត់)។ យើងប្រើប្រាស់បច្ចេកទេស OSINT (Open-Source Intelligence) ដើម្បីស្រាវជ្រាវរកចំណុចខ្សោយរបស់គោលដៅ។ ហើយទាយមើលថាតើអ្នកណាជាអ្នកផ្ដល់ទិន្នន័យសម្ងាត់ទាំងនោះឱ្យយើងងាយស្រួលបំផុត? គឺរូបអ្នកផ្ទាល់ តាមរយៈស្នាមជើងឌីជីថល (Digital Footprint) ដែលអ្នកបន្សល់ទុកលើអនឡាញជារៀងរាល់ថ្ងៃ! ១. របៀបដែល Hacker…
Read More » -
General
អត្ថបទទី ៦៨៖ ជាងសុំ Passcode ក៏ឱ្យភ្លាម… ម៉េចមិនហុចកុងធនាគារឱ្យគេដកលុយចាយហ្មងទៅ?
«បង! សុំ Password ឬ Screen Lock មួយមក ដើម្បីស្រួល Test ម៉ាស៊ីនពេលជួសជុលរួច…» ឮសំណួរនេះ មនុស្សភាគច្រើនតែងតែប្រគល់ Passcode ឬ Pattern ឱ្យជាងភ្លាមៗដោយមិនស្ទាក់ស្ទើរ។ ប៉ុន្តែឈប់សិន! មុននឹងសម្រេចចិត្តប្រគល់ឱ្យ សូមសួរខ្លួនឯងមួយសំណួរ៖ តើអ្នកហ៊ានហុចកូនសោរផ្ទះ និងបន្ទប់គេងផ្ទាល់ខ្លួន…
Read More » -
General
អត្ថបទទី ៦៧៖ USB Baiting ល្បិច Social Engineering ដ៏សាហាវដែលបុគ្គលិកតែងតែចាញ់បោក!
រយៈពេលអាន៖ ២ នាទីកម្រិតយល់ដឹង៖ អ្នករៀន IT USB ដែលគេទម្លាក់នៅមុខការិយាល័យ ឬចំណតរថយន្ត អាចមិនមែនជារបស់ដែលគេជ្រុះទេ ប៉ុន្តែជានុយដែលរៀបចំឡើងដើម្បីឱ្យអ្នករើសយកទៅដោតកុំព្យូទ័រ។ ល្បិចនេះហៅថា USB Drop Attack។ ១. ហានិភ័យ៖ USB អាចវាយប្រហារបានច្រើនរបៀប USB ធម្មតាអាចផ្ទុកឯកសារមេរោគដែលបន្លំជារូបភាព PDF ឬឯកសារការងារ។ ពេលអ្នកបើកឯកសារ…
Read More » -
General
អត្ថបទទី៦៦៖ តើគេលួចបន្លំជាអ្នកតាមរយៈអ្វី បើគ្មាន Password? អាថ៌កំបាំងនៅពីក្រោយ Session Cookie ដែលអ្នករៀន IT ត្រូវដឹង!
រយៈពេលអាន៖ ២ នាទីកម្រិតយល់ដឹង៖ អ្នករៀន IT មនុស្សជាច្រើនគិតថា បើ Hacker មិនស្គាល់ Password នោះពួកគេមិនអាចចូល Account បានទេ។ ប៉ុន្តែការពិត ពួកគេអាចក្លែងធ្វើជាអ្នកបាន បើលួចយក Session Cookie ដែលនៅមានសុពលភាព។ Session Cookie ជាអ្វី? នៅពេលអ្នកបញ្ចូល Username…
Read More » -
General
អត្ថបទទី ៦៥៖ Hacker មិនបាច់ហត់ទេ បើជួប Dev បែបនេះ!
រយៈពេលអាន៖ ២ នាទី កម្រិតយល់ដឹង៖ ងាយស្រួលយល់ ប្រភេទមាតិកា៖ សន្តិសុខបច្ចេកវិទ្យា និងការការពារគណនី កុំព្យូទ័រនៅតាមហាងអ៊ីនធឺណិត បណ្ណាល័យ សាលារៀន ឬកុំព្យូទ័រយួរដៃដែលខ្ចីគេប្រើ អាចជួយដោះស្រាយការងារបន្ទាន់បានលឿន។ ប៉ុន្តែ យើងមិនអាចដឹងទេថាតើម៉ាស៊ីនទាំងនោះ មានបង្កប់មេរោគលួចទិន្នន័យ ឬបានកំណត់ឱ្យលួចចងចាំព័ត៌មានរបស់យើងដែរឬទេ។ ⚠️ ការពិតដែលគ្រប់គ្នាតែងយល់ច្រឡំ៖ មនុស្សភាគច្រើនគិតថា ឱ្យតែបើក VPN ឬចូលវេបសាយដែលមានសញ្ញារូបសោរ (HTTPS) គឺមានសុវត្ថិភាពហើយ។…
Read More »
