អត្ថបទទី ៥៧៖ រឿងសម្ងាត់នៅពីក្រោយការប្រើប្រាស់ Public Wi‑Fi

រយៈពេលអាន៖ ២ នាទី
កម្រិតយល់ដឹង៖ មធ្យម

Wi-Fi ហ្វ្រីមិនមែនសុទ្ធតែសុវត្ថិភាពទេ។ ពេលអ្នកចុចភ្ជាប់ដោយមិនបានពិនិត្យ ទិន្នន័យរបស់អ្នកអាចកំពុងឆ្លងកាត់ដៃចោរ។

បន្ទាប់ពីយើងបានរៀនពីការការពារគណនី និងការបម្រុងទុកទិន្នន័យរួចហើយ អត្ថបទនេះយើងនឹងបន្តមកស្គាល់ហានិភ័យមួយដែលមនុស្សជាច្រើនមើលរំលង នោះគឺ ការប្រើប្រាស់ Public Wi-Fi។

Public Wi-Fi មាននៅគ្រប់ទីកន្លែង ដូចជា ហាងកាហ្វេ សណ្ឋាគារ ព្រលានយន្តហោះ ផ្សារទំនើប ឬកន្លែងធ្វើការរួម។ វាផ្តល់ភាពងាយស្រួល ពិសេសពេលយើងអស់ Mobile Data ឬត្រូវការប្រើ Internet បន្ទាន់។ ប៉ុន្តែភាពងាយស្រួលនេះ ក៏អាចក្លាយជាច្រកឱ្យជនខិលខូចលួចទិន្នន័យបានផងដែរ។

និយាយឱ្យងាយយល់៖ Public Wi-Fi គឺដូចផ្លូវសាធារណៈ។ អ្នកអាចប្រើបាន ប៉ុន្តែមិនគួរយករឿងសម្ងាត់ទៅធ្វើនៅលើផ្លូវនោះទេ។

១. ហានិភ័យ៖ Wi-Fi ហ្វ្រី អាចជាអន្ទាក់លួចទិន្នន័យ

ហានិភ័យធំមួយគឺ Wi-Fi ក្លែងក្លាយ។ ជនខិលខូចអាចបង្កើត Wi-Fi មួយដែលមានឈ្មោះស្រដៀងនឹងហាង ឬទីតាំងពិត ដូចជា Coffee_Free_WiFi, Airport_Free_WiFi ឬ Hotel_Guest_WiFi។ ពេលអ្នកឃើញឈ្មោះមើលទៅស្រដៀង ហើយចុចភ្ជាប់ដោយមិនសួរបុគ្គលិក ទិន្នន័យរបស់អ្នកអាចឆ្លងកាត់បណ្តាញដែលគេគ្រប់គ្រង។

ល្បិចមួយទៀតគឺ Man-in-the-Middle Attack។ វាមានន័យថា ជនខិលខូចអាចស្ថិតនៅកណ្តាលរវាងឧបករណ៍របស់អ្នក និង Internet ដើម្បីព្យាយាមលួចមើល ឬចាប់យកទិន្នន័យដែលអ្នកកំពុងផ្ញើចេញ និងទទួលចូល។

នៅលើ Public Wi-Fi ដែលមិនមានសុវត្ថិភាព អ្នកវាយប្រហារអាចព្យាយាមចាប់យកព័ត៌មានដូចជា Website ដែលអ្នកកំពុងចូល ប្រព័ន្ធដែលអ្នកកំពុងប្រើ ឬព័ត៌មានដែលអ្នកវាយបញ្ចូលទៅក្នុង Website មិនមានការការពារល្អ។

ចំណុចគ្រោះថ្នាក់បំផុតគឺ នៅពេលអ្នកប្រើ Public Wi-Fi ដើម្បីចូល App ធនាគារ បញ្ចូល Password ទិញទំនិញអនឡាញ ឬផ្ញើឯកសារសំខាន់ៗ។ បើបណ្តាញនោះមិនមានសុវត្ថិភាព អ្នកអាចបើកឱកាសឱ្យជនខិលខូចស្វែងរកទិន្នន័យរបស់អ្នកបាន។

សូមចាំថា៖ Wi-Fi ដែលមានពាក្យ “Free” មិនមានន័យថាសុវត្ថិភាពទេ។

២. ដំណោះស្រាយ៖ ប្រើ Public Wi-Fi ដោយមានការប្រុងប្រយ័ត្ន

ជម្រើសដែលមានសុវត្ថិភាពជាងគេ គឺប្រើ Mobile Data 4G/5G របស់អ្នកផ្ទាល់ ពិសេសនៅពេលធ្វើប្រតិបត្តិការសំខាន់ៗ ដូចជា ចូលគណនីធនាគារ បង់ប្រាក់ ទិញទំនិញ ឬផ្ញើឯកសារឯកជន។

បើអ្នកចាំបាច់ត្រូវប្រើ Public Wi-Fi សូមសួរបុគ្គលិកជាមុនថា Wi-Fi ផ្លូវការឈ្មោះអ្វី។ កុំចុចភ្ជាប់ទៅ Wi-Fi ដែលមានឈ្មោះស្រដៀងៗគ្នាច្រើន ដោយគ្រាន់តែឃើញពាក្យ Free។

សូមបិទមុខងារ Auto-Join ឬ Auto-Connect ដើម្បីកុំឱ្យទូរស័ព្ទភ្ជាប់ដោយស្វ័យប្រវត្តិទៅ Wi-Fi សាធារណៈដែលអ្នកធ្លាប់ប្រើ ឬបណ្តាញដែលមិនស្គាល់ប្រភព។

បើចាំបាច់ត្រូវប្រើ Public Wi-Fi ជាញឹកញាប់ សូមប្រើ VPN (Virtual Private Network) ដែលជួយបង្កើតផ្លូវសុវត្ថិភាពសម្រាប់ទិន្នន័យរបស់អ្នក។ ប៉ុន្តែត្រូវជ្រើសរើស VPN ដែលគួរឱ្យទុកចិត្ត មិនមែន VPN ចម្លែកៗដែលមិនស្គាល់ប្រភព។

សូមពិនិត្យថា Website ដែលអ្នកចូលមាន HTTPS នៅខាងមុខ URL។ ទោះយ៉ាងណា HTTPS មិនមែនជាខែលការពារគ្រប់យ៉ាងទេ ដូច្នេះកុំធ្វើប្រតិបត្តិការហិរញ្ញវត្ថុ ឬបញ្ចូលព័ត៌មានសម្ងាត់ពេលកំពុងប្រើ Wi-Fi សាធារណៈ ប្រសិនបើមិនចាំបាច់។

ច្បាប់ងាយចាំ៖ Public Wi-Fi ប្រើសម្រាប់មើលព័ត៌មានទូទៅបាន ប៉ុន្តែមិនគួរប្រើសម្រាប់ធនាគារ Password ឬឯកសារសម្ងាត់ឡើយ។

សកម្មភាពប្រចាំអត្ថបទ

ថ្ងៃនេះ សូមធ្វើ Public Wi-Fi Safety Check លើទូរស័ព្ទរបស់អ្នក។

សូមចូលទៅក្នុង Settings របស់ Wi-Fi ហើយពិនិត្យមើលបណ្តាញដែលទូរស័ព្ទអ្នកធ្លាប់ភ្ជាប់។ បើមាន Wi-Fi ចម្លែកៗ ឬ Wi-Fi សាធារណៈដែលអ្នកមិនចាំបាច់ប្រើទៀត សូមចុច Forget Network ចោល។

បន្ទាប់មក សូមបិទ Auto-Join សម្រាប់ Wi-Fi សាធារណៈ ហើយចងចាំថា ពេលនៅហាងកាហ្វេ សណ្ឋាគារ ឬព្រលានយន្តហោះ ត្រូវសួរបុគ្គលិកពីឈ្មោះ Wi-Fi ផ្លូវការជាមុនសិន។

ចុងក្រោយ សូមកំណត់ច្បាប់ផ្ទាល់ខ្លួនមួយ៖ ពេលប្រើ Public Wi-Fi សូមកុំចូល App ធនាគារ កុំបញ្ចូល Password សំខាន់ៗ និងកុំផ្ញើឯកសារឯកជន។ បើត្រូវធ្វើរឿងសំខាន់ សូមប្តូរទៅប្រើ Mobile Data ឬ VPN ដែលគួរឱ្យទុកចិត្ត។