OnlineSafety
-
General
អត្ថបទទី៧៤៖ Cyberbullying អាចសម្លាប់មនុស្សទាំងរស់នៅលើអ៊ីនធឺណិត!
«សុវត្ថិភាពឌីជីថល មិនមែនបញ្ចប់ត្រឹមតែការការពារគណនីមិនឱ្យចោរ Hack នោះឡើយ… គ្រោះថ្នាក់ដ៏ធំមួយទៀតគឺការវាយប្រហារផ្លូវចិត្ត និងការបំផ្លាញកេរ្តិ៍ឈ្មោះតាមប្រព័ន្ធអនឡាញ ដែលកំពុងគំរាមកំហែងដល់ជីវិតរស់នៅប្រចាំថ្ងៃ!» ការវិវត្តនៃសង្គមឌីជីថលនៅកម្ពុជាបច្ចុប្បន្ន បានធ្វើឱ្យការប្រើប្រាស់បណ្ដាញសង្គមដូចជា Facebook, TikTok និង Telegramក្លាយជាផ្នែកមួយមិនអាចខ្វះបានក្នុងជីវិតរស់នៅ។ ក៏ប៉ុន្តែ ស្របពេលជាមួយគ្នានេះ ករណីជេរប្រមាថ បង្អាប់កិត្តិយស ការរិះគន់ជាន់ពន្លិច និងការគំរាមកំហែងតាមប្រព័ន្ធអ៊ីនធឺណិត (Cyberbullying) កំពុងតែកើនឡើងគួរឱ្យកត់សម្គាល់…
Read More » -
General
អត្ថបទទី ៧២៖ ខំការពារបន្ទាយស្ទើរស្លាប់… តែចុងក្រោយមកបែកការណ៍ព្រោះការធ្វេសប្រហែសរបស់អ្នក!
«នៅក្នុងពិភពសន្តិសុខសាយប័រ អាវក្រោះការពារដ៏រឹងមាំបំផុត មិនមែនជាកូដដ៏ស្មុគស្មាញនោះទេ… ប៉ុន្តែវាជាការមិនប្រគល់ទីតាំងសម្ងាត់ឱ្យសត្រូវដោយដៃឯង!» មេរៀនមុន យើងបានយល់ដឹងអំពីរឿង «ខូគី (Cookies)» និងប្រព័ន្ធតាមដានពាណិជ្ជកម្មរួចហើយ។ ថ្ងៃនេះ យើងនឹងមកពិនិត្យមើលទិន្នន័យឯកជនដ៏រសើបបំផុតមួយទៀតដែលទូរស័ព្ទដៃរបស់អ្នកកត់ត្រាទុកគ្រប់វិនាទី នោះគឺ «ទីតាំងភូមិសាស្ត្រពិតប្រាកដ (GPS Location)»។ ប្រជាពលរដ្ឋយើងភាគច្រើនចូលចិត្តបើកមុខងារ GPS ចោលលើទូរស័ព្ទដើម្បីងាយស្រួលហៅ PassApp, Grab, កុម្ម៉ង់ម្ហូប ឬមើល Google Maps។ ប៉ុន្តែ តើអ្នកធ្លាប់ដឹងទេថា កម្មវិធីដែលមិនពាក់ព័ន្ធនឹងផែនទីទាល់តែសោះ (ដូចជា…
Read More » -
General
អត្ថបទទី៦៦៖ តើគេលួចបន្លំជាអ្នកតាមរយៈអ្វី បើគ្មាន Password? អាថ៌កំបាំងនៅពីក្រោយ Session Cookie ដែលអ្នករៀន IT ត្រូវដឹង!
រយៈពេលអាន៖ ២ នាទីកម្រិតយល់ដឹង៖ អ្នករៀន IT មនុស្សជាច្រើនគិតថា បើ Hacker មិនស្គាល់ Password នោះពួកគេមិនអាចចូល Account បានទេ។ ប៉ុន្តែការពិត ពួកគេអាចក្លែងធ្វើជាអ្នកបាន បើលួចយក Session Cookie ដែលនៅមានសុពលភាព។ Session Cookie ជាអ្វី? នៅពេលអ្នកបញ្ចូល Username…
Read More » -
General
អត្ថបទទី ៦៥៖ Hacker មិនបាច់ហត់ទេ បើជួប Dev បែបនេះ!
រយៈពេលអាន៖ ២ នាទី កម្រិតយល់ដឹង៖ ងាយស្រួលយល់ ប្រភេទមាតិកា៖ សន្តិសុខបច្ចេកវិទ្យា និងការការពារគណនី កុំព្យូទ័រនៅតាមហាងអ៊ីនធឺណិត បណ្ណាល័យ សាលារៀន ឬកុំព្យូទ័រយួរដៃដែលខ្ចីគេប្រើ អាចជួយដោះស្រាយការងារបន្ទាន់បានលឿន។ ប៉ុន្តែ យើងមិនអាចដឹងទេថាតើម៉ាស៊ីនទាំងនោះ មានបង្កប់មេរោគលួចទិន្នន័យ ឬបានកំណត់ឱ្យលួចចងចាំព័ត៌មានរបស់យើងដែរឬទេ។ ⚠️ ការពិតដែលគ្រប់គ្នាតែងយល់ច្រឡំ៖ មនុស្សភាគច្រើនគិតថា ឱ្យតែបើក VPN ឬចូលវេបសាយដែលមានសញ្ញារូបសោរ (HTTPS) គឺមានសុវត្ថិភាពហើយ។…
Read More » -
General
អត្ថបទទី ៦៤៖ កុំទុកចិត្ត VPN ពេក ប្រយ័ត្នអស់ទាំងលុយ អស់ទាំងទិន្នន័យ!
កាលពីអត្ថបទមុន យើងបានដឹងហើយថា ការធ្វើការពីផ្ទះដោយមិនប្រយ័ត្ន អាចធ្វើឱ្យបែកធ្លាយឯកសារក្រុមហ៊ុន។ មនុស្សជាច្រើនគិតថា ឱ្យតែបើកប្រើ VPN លើទូរស័ព្ទឬកុំព្យូទ័រ គឺមានសុវត្ថិភាព ១០០% គ្មានអ្នកណាធ្វើអីបានទេ។តែការពិតមិនដូច្នោះទេ! បើអ្នកចេះតែដោនឡូត App VPN ផ្តេសផ្តាសមកប្រើ វាប្រៀបដូចជារត់គេចពីចោរខាងក្រៅ តែបែរជាបើកទ្វារផ្ទះឱ្យចោរមួយទៀតចូលមកលួចទិន្នន័យដល់ក្នុងបន្ទប់ទៅវិញ។១. គ្រោះថ្នាក់នៃកម្មវិធី VPN ឥតគិតថ្លៃ…
Read More » -
General
អត្ថបទទី ៦០៖ ៩០% នៃអ្នកប្រើប្រាស់ ភ្លេចប្តូរ Password មួយនេះលើ Router!
រយៈពេលអាន៖ ២ នាទីកម្រិតយល់ដឹង៖ មូលដ្ឋានគ្រឹះ IT មិនមែនជាទេវតាដែលអាចការពារគ្រប់យ៉ាងបានទេ។ បើអ្នកប្រើ Wi-Fi ដោយមិនបានកំណត់សុវត្ថិភាពត្រឹមត្រូវ Router មួយអាចក្លាយជាទ្វារចូលសម្រាប់ជនខិលខូច។ នៅអត្ថបទទី ៥៩ យើងបាននិយាយពីការពិតមួយដែលមនុស្សជាច្រើននៅកន្លែងធ្វើការតែងមើលរំលង៖ សន្តិសុខសាយប័រមិនមែនជាការងាររបស់ផ្នែក IT តែម្នាក់ឯងទេ។ មនុស្សគ្រប់គ្នាត្រូវចេះប្រយ័ត្ន ចេះរាយការណ៍ និងចេះការពារខ្លួន។ អត្ថបទនេះ យើងនឹងបន្តមកមើលចំណុចជាក់ស្តែងមួយដែលនៅក្បែរខ្លួនយើងបំផុត…
Read More » -
General
អត្ថបទទី ៥៩៖ IT មិនមែនជាទេវតាការពារក្រុមហ៊ុនទេ!
រយៈពេលអាន៖ ២ នាទីកម្រិតយល់ដឹង៖ មធ្យមសម្រាប់អ្នកដឹកនាំ មន្ត្រី និងក្រុមការងារ Firewall ខ្លាំង Antivirus ល្អ ប្រព័ន្ធថ្លៃប៉ុណ្ណាក៏ដោយ បើមនុស្សក្នុងក្រុមចុច Link បោកប្រាស់ដោយមិនដឹងខ្លួន ការវាយប្រហារអាចចាប់ផ្តើមបានភ្លាម។ នៅអត្ថបទមុន យើងបានរៀនពីផែនការឆ្លើយតបពេលមានហេតុការណ៍ ដូចជា គណនីត្រូវគេហេគ ឬទូរស័ព្ទមានសកម្មភាពចម្លែកៗ។…
Read More » -
General
អត្ថបទទី ៥៨៖ វិធីសង្គ្រោះគណនីបន្ទាន់ ពេលត្រូវគេលួចចូល
រយៈពេលអាន៖ ២ នាទីកម្រិតយល់ដឹង៖ មធ្យម ទៅ ខ្ពស់ ពេលគណនីត្រូវគេហេគ ការភ័យស្លន់ស្លោអាចធ្វើឱ្យអ្នកខាតបង់កាន់តែច្រើន។ អ្វីដែលអ្នកត្រូវការ គឺផែនការឆ្លើយតបច្បាស់លាស់។ យើងបានរៀនពីវិធីការពារគណនី ទិន្នន័យ និងឧបករណ៍ជាច្រើនរួចមកហើយ។ ប៉ុន្តែក្នុងសន្តិសុខសាយប័រ មានការពិតមួយដែលមិនអាចមើលរំលងបាន៖ គ្មានប្រព័ន្ធណាមួយមានសុវត្ថិភាព ១០០% នោះទេ។ ដូច្នេះ បើថ្ងៃណាមួយគណនី Facebook,…
Read More » -
General
អត្ថបទទី ៥៧៖ រឿងសម្ងាត់នៅពីក្រោយការប្រើប្រាស់ Public Wi‑Fi
រយៈពេលអាន៖ ២ នាទីកម្រិតយល់ដឹង៖ មធ្យម Wi-Fi ហ្វ្រីមិនមែនសុទ្ធតែសុវត្ថិភាពទេ។ ពេលអ្នកចុចភ្ជាប់ដោយមិនបានពិនិត្យ ទិន្នន័យរបស់អ្នកអាចកំពុងឆ្លងកាត់ដៃចោរ។ បន្ទាប់ពីយើងបានរៀនពីការការពារគណនី និងការបម្រុងទុកទិន្នន័យរួចហើយ អត្ថបទនេះយើងនឹងបន្តមកស្គាល់ហានិភ័យមួយដែលមនុស្សជាច្រើនមើលរំលង នោះគឺ ការប្រើប្រាស់ Public Wi-Fi។ Public Wi-Fi មាននៅគ្រប់ទីកន្លែង ដូចជា ហាងកាហ្វេ សណ្ឋាគារ…
Read More » -
General
អត្ថបទទី ៥៦៖ បើថ្ងៃស្អែកទូរស័ព្ទអ្នកបាត់ តើទិន្នន័យអ្វីខ្លះនៅសល់?
រយៈពេលអាន៖ ២ នាទីកម្រិតយល់ដឹង៖ មធ្យម ទូរស័ព្ទបាត់មួយគ្រឿង អាចមិនគួរឱ្យខ្លាច តែបើការបាត់រូបថត ឯកសារ និងទិន្នន័យវិញទេដែលសំខាន់។ នៅអត្ថបទមុន យើងបាននិយាយពី ការការពារគណនីបណ្តាញសង្គមឱ្យរឹងមាំ (Advanced Account Protection) ដោយប្រើ Password ខ្លាំង, 2FA និងការត្រួតពិនិត្យ Active Sessions។…
Read More » -
General
អត្ថបទទី ៥៥៖ ចោរដឹង Password អ្នក ក៏មិនអាចចូលបាន បើអ្នកបើកមុខងារនេះ!
រយៈពេលអាន៖ ២ នាទីកម្រិតយល់ដឹង៖ មធ្យម គណនីរឹងមាំ មិនមែនពឹងលើ Password តែមួយទេ។ វាត្រូវមានសោរច្រើនជាន់ ដើម្បីកុំឱ្យចោរចូលបានងាយ។ បន្ទាប់ពីយើងបានរៀនអំពីល្បិចឆបោកជាច្រើនប្រភេទ ដូចជា Phishing, OTP Scam, Fake Link, Fake Page, Fake…
Read More » -
General
អត្ថបទទី ៥៤៖ Fake Livestream Scam — មើល Live សប្បាយៗ តែអាចអស់លុយក្នុងមួយភ្លែត!
រយៈពេលអាន៖ ២ នាទីកម្រិតយល់ដឹង៖ មធ្យម Live ចែករង្វាន់ ប៉ុន្តែសុំឱ្យវេរលុយមុន? សូមប្រយ័ត្ន! វាអាចជាការផ្សាយផ្ទាល់ក្លែងក្លាយ។ ក្នុងយុគសម័យបណ្តាញសង្គម ការមើល Live លើ Facebook, TikTok ឬ YouTube ក្លាយជារឿងធម្មតា។ មនុស្សមើល Live…
Read More » -
General
អត្ថបទទី ៥៣៖ ការឆបោកតាមរយៈ QR Code (Quishing) – កុំចេះតែស្កេនផ្តេសផ្តាស បើមិនចង់ឱ្យគណនីធនាគារមានបញ្ហា!
រយៈពេលអាន៖ ២ នាទីកម្រិតយល់ដឹង៖ មធ្យម QR Code មើលទៅសាមញ្ញ ប៉ុន្តែបើស្កេនខុស អាចនាំអ្នកទៅវេបសាយក្លែងក្លាយ ឬវេរលុយចូលគណនីចោរ។ ក្នុងយុគសម័យឌីជីថល ការទូទាត់ប្រាក់តាម QR Code ដូចជា KHQR កាន់តែមានភាពងាយស្រួល។ យើងអាចស្កេនបង់ថ្លៃកាហ្វេ អាហារ សេវាកម្ម ឬទិញទំនិញបានយ៉ាងលឿន ដោយមិនចាំបាច់ប្រើប្រាក់សុទ្ធ។…
Read More » -
General
អត្ថបទទី ៥២៖ កម្មវិធីកម្ចីប្រាក់អនឡាញក្លែងក្លាយ (Fake Online Loan Apps) – ខ្ចីប្រាក់មិនបាន តែបែរជាជាប់បំណុល និងត្រូវគេគំរាមកំហែង!
រយៈពេលអាន៖ ២ នាទីកម្រិតយល់ដឹង៖ មធ្យម កម្ចីរហ័ស អនុម័តក្នុង ៥ នាទី ត្រូវការតែអត្តសញ្ញាណប័ណ្ណ? សូមប្រយ័ត្ន! វាអាចជាកម្មវិធីកម្ចីប្រាក់ក្លែងក្លាយ។ នៅអត្ថបទមុន យើងបាននិយាយពី ការឆបោកការវិនិយោគលើ Crypto និង Forex (Crypto/Forex Scams) ដែលបង្ហាញក្រាហ្វិកចំណេញក្លែងក្លាយ ដើម្បីបោកឱ្យអ្នកដាក់លុយបន្ថែម។ អត្ថបទនេះ…
Read More » -
General
អត្ថបទទី ៥១៖ ការឆបោកការវិនិយោគលើរូបិយប័ណ្ណគ្រីបតូ (Crypto/Forex Scams) ក្រាហ្វិកចំណេញលោតរាល់ថ្ងៃ តែពេលដកប្រាក់ទើបដឹងថាជាអន្ទាក់!
រយៈពេលអាន៖ ២ នាទីកម្រិតយល់ដឹង៖ មធ្យម ក្រាហ្វិកចំណេញលោតរាល់ថ្ងៃ មិនមានន័យថាអ្នកអាចដកលុយបានពិតទេ។ វាអាចជា Crypto ឬ Forex Scam។ នៅអត្ថបទមុន យើងបាននិយាយពី ការឆបោកតាមការទិញទំនិញអនឡាញ (Fake Online Shopping) ដែលជនខិលខូចប្រើតម្លៃថោក បង្ខំឱ្យវេរលុយមុន ហើយបន្ទាប់មកបាត់ស្រមោល។ អត្ថបទនេះ យើងនឹងបន្តមកស្គាល់ល្បិចមួយទៀត…
Read More »
