អត្ថបទទី៧៤៖ Cyberbullying អាចសម្លាប់មនុស្សទាំងរស់នៅលើអ៊ីនធឺណិត!

«សុវត្ថិភាពឌីជីថល មិនមែនបញ្ចប់ត្រឹមតែការការពារគណនីមិនឱ្យចោរ Hack នោះឡើយ… គ្រោះថ្នាក់ដ៏ធំមួយទៀតគឺការវាយប្រហារផ្លូវចិត្ត និងការបំផ្លាញកេរ្តិ៍ឈ្មោះតាមប្រព័ន្ធអនឡាញ ដែលកំពុងគំរាមកំហែងដល់ជីវិតរស់នៅប្រចាំថ្ងៃ!»

ការវិវត្តនៃសង្គមឌីជីថលនៅកម្ពុជាបច្ចុប្បន្ន បានធ្វើឱ្យការប្រើប្រាស់បណ្ដាញសង្គមដូចជា Facebook, TikTok និង Telegramក្លាយជាផ្នែកមួយមិនអាចខ្វះបានក្នុងជីវិតរស់នៅ។ ក៏ប៉ុន្តែ ស្របពេលជាមួយគ្នានេះ ករណីជេរប្រមាថ បង្អាប់កិត្តិយស ការរិះគន់ជាន់ពន្លិច និងការគំរាមកំហែងតាមប្រព័ន្ធអ៊ីនធឺណិត (Cyberbullying) កំពុងតែកើនឡើងគួរឱ្យកត់សម្គាល់ ដែលបានរុញច្រានអ្នកប្រើប្រាស់ជាច្រើន ជាពិសេសយុវវ័យ ឱ្យធ្លាក់ចូលក្នុងវិបត្តិបាក់ទឹកចិត្ត និងប៉ះពាល់ដល់សុវត្ថិភាពផ្លូវចិត្តយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ។

១. ហានិភ័យ និងទម្រង់នៃការវាយប្រហារតាមសាយប័រ (THE THREATS)

ក្រុមការងារតាមដានសុវត្ថិភាពឌីជីថលបានកត់សម្គាល់ឃើញទម្រង់នៃការធ្វើបាបតាមអនឡាញដែលកំពុងកើតមានញឹកញាប់រួមមាន៖

• ការជេរប្រមាថ និងដៀលត្មះជាប្រព័ន្ធ (Harassment & Flaming): ការចូលទៅ Comment បង្អាប់រូបរាងកាយ វាយប្រហារពាក្យសម្ដីអសុរោះ ឬផ្ញើសាររំខានជាបន្តបន្ទាប់ ដើម្បីបំបាក់មុខ និងបំផ្លាញទំនុកចិត្តជនរងគ្រោះ។
• ការទម្លាយទិន្នន័យឯកជនជាសាធារណៈ (Doxing): សកម្មភាពយកព័ត៌មានរសើបពិតប្រាកដរបស់ជនរងគ្រោះ ដូចជា លេខទូរស័ព្ទ ទីតាំងផ្ទះ កន្លែងធ្វើការ ឬរូបភាពឯកជន ទៅបង្ហោះជាសាធារណៈ ដើម្បីឱ្យមហាជនតាមទៅគំរាមកំហែង និងរំខានដល់ជីវិតពិត។
• ការបង្កើតគណនីក្លែងក្លាយបន្លំខ្លួន (Impersonation): ជនខិលខូចលួចយករូបថត និងអត្តសញ្ញាណរបស់អ្នកដទៃទៅបង្កើត Account ក្លែងក្លាយ រួចយកទៅដើរបោកប្រាស់ប្រាក់ ឬបង្ហោះខ្លឹមសារមិនសមរម្យដើម្បីទម្លាក់កំហុស និងបំផ្លាញកិត្តិយសជនរងគ្រោះ។
• ការគំរាមកំហែង និងជំរិតទារប្រាក់ (Cyberstalking & Blackmail): ការលបតាមដានសកម្មភាពអនឡាញគ្រប់ជំហាន ការផ្ញើសារគំរាមប្រើអំពើហិង្សា ឬការយកទិន្នន័យឯកជនមកគំរាមទារប្រាក់។

២. ដំណោះស្រាយបន្ទាន់៖ យុទ្ធសាស្ត្រ «បិទច្រក និងកុំផ្ដល់តម្លៃ» (THE SOLUTIONS)

អ្នកជំនាញសន្តិសុខឌីជីថលបានណែនាំវិធានការដោះស្រាយជាបន្ទាន់នៅពេលជួបប្រទះការធ្វើបាបតាមអនឡាញ៖

• កុំតបតដោយកំហឹង (Do Not Engage): ជនបង្កបញ្ហាតែងតែចង់ឃើញប្រតិកម្មភ័យខ្លាច ឬខឹងសម្បាររបស់អ្នក។ ការស្ងប់ស្ងាត់ និងមិនតបត គឺជាការកាត់ផ្ដាច់គោលបំណងរបស់ពួកគេតាំងពីជំហានដំបូង។
• ប្រមូល និងរក្សាទុកភស្តុតាង (Capture Evidence): មុននឹងសម្រេចចិត្តលុបសារ ឬខមមិន ត្រូវថតរូបអេក្រង់ (Screenshot) ទាំងសារគំរាមកំហែង ឈ្មោះគណនី (Profile Link) និងកាលបរិច្ឆេទឱ្យបានច្បាស់លាស់ ដើម្បីទុកជាភស្តុតាងផ្លូវច្បាប់។
• ចុច Block និង Report ភ្លាមៗ: ប្រើប្រាស់មុខងាររាយការណ៍ (Report) លើ Facebook, TikTok ឬ Telegram ទៅកាន់ក្រុមហ៊ុនបណ្ដាញសង្គម ដើម្បីឱ្យប្រព័ន្ធលុបមាតិកាបំពាន និងបិទគណនីនោះចោល រួចចុច Block គណនីនោះចោលភ្លាមៗ។
• រឹតបន្តឹងសន្តិសុខគណនី (Lock Down Privacy): កែប្រែគណនីទៅជា Private កំណត់មិនឱ្យមនុស្សប្លែកមុខចូល Comment និងលាក់បញ្ជីមិត្តភក្តិ ព្រមទាំងលេខទូរស័ព្ទ ដើម្បីកុំឱ្យជនខិលខូចទាញយកទិន្នន័យបាន។

៣. សកម្មភាពដែលអ្នកប្រើប្រាស់គួរផ្លាស់ប្ដូរជាបន្ទាន់ (ACTIONABLE CHANGES)

• បញ្ឈប់ការចែករំលែកព័ត៌មានលម្អិតជ្រុលហួសហេតុ (Stop Oversharing): ជៀសវាងការ Check-in បង្ហាញទីតាំងផ្ទះ សាលារៀន កន្លែងធ្វើការ ឬបង្ហោះកាតសម្គាល់ខ្លួន និងស្លាកលេខយានយន្តជាសាធារណៈ ព្រោះវាជាទិន្នន័យដែលគេអាចយកទៅប្រើធ្វើបាបអ្នក (Doxing) បានយ៉ាងងាយ។
• ស្វែងរកជំនួយពីអាណាព្យាបាល និងសមត្ថកិច្ច: កុំទ្រាំរងសម្ពាធផ្លូវចិត្តតែម្នាក់ឯង។ ក្នុងករណីមានការគំរាមកំហែងអាយុជីវិត ឬការជំរិតទារប្រាក់ ត្រូវយកភស្តុតាងដែលបានកត់ត្រាទុក ទៅដាក់ពាក្យបណ្ដឹងនៅ នាយកដ្ឋានប្រឆាំងបទល្មើសបច្ចេកវិទ្យា ដើម្បីចាត់វិធានការតាមផ្លូវច្បាប់។
• ចូលរួមបង្កើតសង្គមឌីជីថលប្រកបដោយសុវត្ថិភាព: បញ្ឈប់ការចុច Like, Share ឬចូលរួមជេរប្រមាថលើរូបភាព និងវីដេអូដែលជាការបំបាក់មុខអ្នកដទៃ។

💡 ចំណុចចងចាំ

«ពាក្យសម្ដីនៅលើក្ដារចុច (Keyboard) អាចបង្ករបួសស្នាម និងបំផ្លាញអនាគតមនុស្សម្នាក់បានមិនខុសពីអាវុធឡើយ។ ចូរថែរក្សាសុវត្ថិភាពផ្លូវចិត្តរបស់អ្នក និងឈប់ចូលរួមក្នុងការធ្វើបាបអ្នកដទៃនៅលើពិភពអ៊ីនធឺណិត!»

សំណួរប្រចាំថ្ងៃសម្រាប់ប្រិយមិត្ត (DAILY QUESTIONS)

• តើអ្នកធ្លាប់ជួបប្រទះ ឬឃើញមិត្តភក្តិរងការវាយប្រហារពាក្យសម្ដី ឬត្រូវគេយកទិន្នន័យឯកជនទៅបង្ហោះបរិហារកេរ្តិ៍ (Doxing) លើបណ្ដាញសង្គមដែរឬទេ?
• តើអ្នកយល់ឃើញយ៉ាងណាដែរចំពោះវិធានការ «មិនតបត ហើយចុច Block & Report»? ចែករំលែកទស្សនៈខាងក្រោមនេះទាំងអស់គ្នា!

អត្ថបទនេះផ្តល់ជូនដោយ Bitdefender Total Security

Bitdefender Total Security គឺជាកញ្ចប់កម្មវិធីការពារឧបករណ៍របស់អ្នកដែលអាចតំឡើងនៅលើប្រព័ន្ធប្រតិបត្តិការ (Windows, macOS, iOS, Android) ដែលប្រមូលផ្តុំនូវមុខងារជាច្រើន មានដូចជា មុខការទប់ស្កាត់និងកម្ចាត់មេរោគ មុខងារឯកជនភាព និងមុខងារសុវត្ថិភាពសំខាន់ៗផ្សេងទៀត ទៅក្នុងកញ្ចប់កម្មវិធីតែមួយ។ Bitdefender អាចបញ្ឈប់មេរោគកុំព្យូទ័រមិនឱ្យឆ្លង ទប់ស្កាត់មោរោគចាប់ជំរិតទារប្រាក់ (ransomware) ការវាយប្រហារតាមភាពងាយរងគ្រោះ/ចន្លោះប្រហោងទើបប្រទះឃើញ (zero-day exploits) និងមេរោគស៊ើបការណ៍ (spyware) មុនពេលដែលវាបង្កការខូចខាតដល់កុំព្យូទ័រ/ប្រព័ន្ធរបស់យើង។ លើសពីនេះ វាក៏មានការការពារនៅកម្រិតបណ្តាញ ដើម្បីរារាំងគេហទំព័រឆបោក (phishing) និងតំណភ្ជាប់ដែលមានមេរោគផងដែរ៕