cybersecurity
-
General
អត្ថបទទី៧៦៖ គិតថាប្រើកម្មវិធី CRACK មិនអស់លុយ?
«នៅក្នុងពិភពសន្តិសុខសាយប័រ “គ្មានអ្វីដែលហ្វ្រីដោយគ្មានតម្លៃសងនោះឡើយ!” ពេលអ្នកមិនបានចំណាយលុយទិញ License នោះខ្លួនអ្នក ទិន្នន័យរបស់អ្នក និងកុំព្យូទ័ររបស់អ្នកហើយ គឺជាទំនិញដែលក្រុម Crackers យកទៅកេងចំណេញ!» កាលអត្ថបទមុន យើងបានសិក្សាពីច្បាប់សាយប័រ និងទំនួលខុសត្រូវក្នុងនាមជាពលរដ្ឋឌីជីថលនៅកម្ពុជារួចមកហើយ។ ថ្ងៃនេះ SecuDemy សូមលើកយករឿងពិតមួយដែលមនុស្សរាប់លាននាក់កំពុងមើលរំលង និងធ្វើវាជារៀងរាល់ថ្ងៃ នោះគឺ «ការប្រើប្រាស់កម្មវិធីលួចចម្លងខុសច្បាប់ (Pirated/Cracked Software)»។ នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ការទាញយកកម្មវិធី…
Read More » -
General
អត្ថបទទី៧៤៖ Cyberbullying អាចសម្លាប់មនុស្សទាំងរស់នៅលើអ៊ីនធឺណិត!
«សុវត្ថិភាពឌីជីថល មិនមែនបញ្ចប់ត្រឹមតែការការពារគណនីមិនឱ្យចោរ Hack នោះឡើយ… គ្រោះថ្នាក់ដ៏ធំមួយទៀតគឺការវាយប្រហារផ្លូវចិត្ត និងការបំផ្លាញកេរ្តិ៍ឈ្មោះតាមប្រព័ន្ធអនឡាញ ដែលកំពុងគំរាមកំហែងដល់ជីវិតរស់នៅប្រចាំថ្ងៃ!» ការវិវត្តនៃសង្គមឌីជីថលនៅកម្ពុជាបច្ចុប្បន្ន បានធ្វើឱ្យការប្រើប្រាស់បណ្ដាញសង្គមដូចជា Facebook, TikTok និង Telegramក្លាយជាផ្នែកមួយមិនអាចខ្វះបានក្នុងជីវិតរស់នៅ។ ក៏ប៉ុន្តែ ស្របពេលជាមួយគ្នានេះ ករណីជេរប្រមាថ បង្អាប់កិត្តិយស ការរិះគន់ជាន់ពន្លិច និងការគំរាមកំហែងតាមប្រព័ន្ធអ៊ីនធឺណិត (Cyberbullying) កំពុងតែកើនឡើងគួរឱ្យកត់សម្គាល់…
Read More » -
General
អត្ថបទទី ៧៣៖ អ្នកស្រាវជ្រាវ SecuDemy បើកបង្ហាញពីផលប៉ះពាល់ធ្ងន់ធ្ងរ ជុំវិញទម្លាប់ខ្ជិលអានរួចចុច “I Agree” យកតែរួចពីដៃ!
«កុំបន្ទោសតែ Hacker ថាចូលលួចទិន្នន័យ… ពេលខ្លះគឺម្រាមដៃយើងខ្លួនឯងទេ ដែលខ្ជិលអានរួចចុច “I Agree” បើកទ្វារឱ្យគេចូលមកប្រមូលទិន្នន័យទូរស័ព្ទយកទៅលក់បន្តដោយស្របច្បាប់!» ក្រុមការងារស្រាវជ្រាវផ្នែកសន្តិសុខឌីជីថលនៃ SecuDemy បានលើកឡើងពីបញ្ហាប្រឈមដ៏ធំមួយដែលអ្នកប្រើប្រាស់ទូរស័ព្ទដៃ និងអ៊ីនធឺណិតស្ទើរតែទាំងអស់តែងតែមើលរំលង។ រាល់ពេលដំឡើងកម្មវិធីថ្មី (App) ឬបង្កើតគណនីប្រើប្រាស់ ផ្ទាំងលក្ខខណ្ឌសេវាកម្ម (Terms of Service – ToS) និងគោលនយោបាយភាពឯកជន…
Read More » -
General
អត្ថបទទី ៧២៖ ខំការពារបន្ទាយស្ទើរស្លាប់… តែចុងក្រោយមកបែកការណ៍ព្រោះការធ្វេសប្រហែសរបស់អ្នក!
«នៅក្នុងពិភពសន្តិសុខសាយប័រ អាវក្រោះការពារដ៏រឹងមាំបំផុត មិនមែនជាកូដដ៏ស្មុគស្មាញនោះទេ… ប៉ុន្តែវាជាការមិនប្រគល់ទីតាំងសម្ងាត់ឱ្យសត្រូវដោយដៃឯង!» មេរៀនមុន យើងបានយល់ដឹងអំពីរឿង «ខូគី (Cookies)» និងប្រព័ន្ធតាមដានពាណិជ្ជកម្មរួចហើយ។ ថ្ងៃនេះ យើងនឹងមកពិនិត្យមើលទិន្នន័យឯកជនដ៏រសើបបំផុតមួយទៀតដែលទូរស័ព្ទដៃរបស់អ្នកកត់ត្រាទុកគ្រប់វិនាទី នោះគឺ «ទីតាំងភូមិសាស្ត្រពិតប្រាកដ (GPS Location)»។ ប្រជាពលរដ្ឋយើងភាគច្រើនចូលចិត្តបើកមុខងារ GPS ចោលលើទូរស័ព្ទដើម្បីងាយស្រួលហៅ PassApp, Grab, កុម្ម៉ង់ម្ហូប ឬមើល Google Maps។ ប៉ុន្តែ តើអ្នកធ្លាប់ដឹងទេថា កម្មវិធីដែលមិនពាក់ព័ន្ធនឹងផែនទីទាល់តែសោះ (ដូចជា…
Read More » -
General
អត្ថបទទី ៧០៖ មិនបាច់ហត់ជួលចារកម្មតាមដានទេ! គ្រាន់តែ Add Friend អ្នក ក៏ដឹងរឿងសម្ងាត់មួយស្ថាប័នបាត់ទៅហើយ!
នៅក្នុងពិភព Ethical Hacking និងការធ្វើ Penetration Testing ដំណាក់កាលដំបូងគេបង្អស់ដែលគ្រោះថ្នាក់ និងមានប្រសិទ្ធភាពបំផុត មិនមែនជាការសរសេរកូដវាយប្រហារ (Exploit) នោះទេ ប៉ុន្តែវាគឺជា Reconnaissance (ការប្រមូលព័ត៌មានសម្ងាត់)។ យើងប្រើប្រាស់បច្ចេកទេស OSINT (Open-Source Intelligence) ដើម្បីស្រាវជ្រាវរកចំណុចខ្សោយរបស់គោលដៅ។ ហើយទាយមើលថាតើអ្នកណាជាអ្នកផ្ដល់ទិន្នន័យសម្ងាត់ទាំងនោះឱ្យយើងងាយស្រួលបំផុត? គឺរូបអ្នកផ្ទាល់ តាមរយៈស្នាមជើងឌីជីថល (Digital Footprint) ដែលអ្នកបន្សល់ទុកលើអនឡាញជារៀងរាល់ថ្ងៃ! ១. របៀបដែល Hacker…
Read More » -
General
អត្ថបទទី ៦៨៖ ជាងសុំ Passcode ក៏ឱ្យភ្លាម… ម៉េចមិនហុចកុងធនាគារឱ្យគេដកលុយចាយហ្មងទៅ?
«បង! សុំ Password ឬ Screen Lock មួយមក ដើម្បីស្រួល Test ម៉ាស៊ីនពេលជួសជុលរួច…» ឮសំណួរនេះ មនុស្សភាគច្រើនតែងតែប្រគល់ Passcode ឬ Pattern ឱ្យជាងភ្លាមៗដោយមិនស្ទាក់ស្ទើរ។ ប៉ុន្តែឈប់សិន! មុននឹងសម្រេចចិត្តប្រគល់ឱ្យ សូមសួរខ្លួនឯងមួយសំណួរ៖ តើអ្នកហ៊ានហុចកូនសោរផ្ទះ និងបន្ទប់គេងផ្ទាល់ខ្លួន…
Read More » -
General
អត្ថបទទី ៦៧៖ USB Baiting ល្បិច Social Engineering ដ៏សាហាវដែលបុគ្គលិកតែងតែចាញ់បោក!
រយៈពេលអាន៖ ២ នាទីកម្រិតយល់ដឹង៖ អ្នករៀន IT USB ដែលគេទម្លាក់នៅមុខការិយាល័យ ឬចំណតរថយន្ត អាចមិនមែនជារបស់ដែលគេជ្រុះទេ ប៉ុន្តែជានុយដែលរៀបចំឡើងដើម្បីឱ្យអ្នករើសយកទៅដោតកុំព្យូទ័រ។ ល្បិចនេះហៅថា USB Drop Attack។ ១. ហានិភ័យ៖ USB អាចវាយប្រហារបានច្រើនរបៀប USB ធម្មតាអាចផ្ទុកឯកសារមេរោគដែលបន្លំជារូបភាព PDF ឬឯកសារការងារ។ ពេលអ្នកបើកឯកសារ…
Read More » -
General
អត្ថបទទី៦៦៖ តើគេលួចបន្លំជាអ្នកតាមរយៈអ្វី បើគ្មាន Password? អាថ៌កំបាំងនៅពីក្រោយ Session Cookie ដែលអ្នករៀន IT ត្រូវដឹង!
រយៈពេលអាន៖ ២ នាទីកម្រិតយល់ដឹង៖ អ្នករៀន IT មនុស្សជាច្រើនគិតថា បើ Hacker មិនស្គាល់ Password នោះពួកគេមិនអាចចូល Account បានទេ។ ប៉ុន្តែការពិត ពួកគេអាចក្លែងធ្វើជាអ្នកបាន បើលួចយក Session Cookie ដែលនៅមានសុពលភាព។ Session Cookie ជាអ្វី? នៅពេលអ្នកបញ្ចូល Username…
Read More » -
General
អត្ថបទទី ៦៥៖ Hacker មិនបាច់ហត់ទេ បើជួប Dev បែបនេះ!
រយៈពេលអាន៖ ២ នាទី កម្រិតយល់ដឹង៖ ងាយស្រួលយល់ ប្រភេទមាតិកា៖ សន្តិសុខបច្ចេកវិទ្យា និងការការពារគណនី កុំព្យូទ័រនៅតាមហាងអ៊ីនធឺណិត បណ្ណាល័យ សាលារៀន ឬកុំព្យូទ័រយួរដៃដែលខ្ចីគេប្រើ អាចជួយដោះស្រាយការងារបន្ទាន់បានលឿន។ ប៉ុន្តែ យើងមិនអាចដឹងទេថាតើម៉ាស៊ីនទាំងនោះ មានបង្កប់មេរោគលួចទិន្នន័យ ឬបានកំណត់ឱ្យលួចចងចាំព័ត៌មានរបស់យើងដែរឬទេ។ ⚠️ ការពិតដែលគ្រប់គ្នាតែងយល់ច្រឡំ៖ មនុស្សភាគច្រើនគិតថា ឱ្យតែបើក VPN ឬចូលវេបសាយដែលមានសញ្ញារូបសោរ (HTTPS) គឺមានសុវត្ថិភាពហើយ។…
Read More » -
General
អត្ថបទទី ៦៤៖ កុំទុកចិត្ត VPN ពេក ប្រយ័ត្នអស់ទាំងលុយ អស់ទាំងទិន្នន័យ!
កាលពីអត្ថបទមុន យើងបានដឹងហើយថា ការធ្វើការពីផ្ទះដោយមិនប្រយ័ត្ន អាចធ្វើឱ្យបែកធ្លាយឯកសារក្រុមហ៊ុន។ មនុស្សជាច្រើនគិតថា ឱ្យតែបើកប្រើ VPN លើទូរស័ព្ទឬកុំព្យូទ័រ គឺមានសុវត្ថិភាព ១០០% គ្មានអ្នកណាធ្វើអីបានទេ។តែការពិតមិនដូច្នោះទេ! បើអ្នកចេះតែដោនឡូត App VPN ផ្តេសផ្តាសមកប្រើ វាប្រៀបដូចជារត់គេចពីចោរខាងក្រៅ តែបែរជាបើកទ្វារផ្ទះឱ្យចោរមួយទៀតចូលមកលួចទិន្នន័យដល់ក្នុងបន្ទប់ទៅវិញ។១. គ្រោះថ្នាក់នៃកម្មវិធី VPN ឥតគិតថ្លៃ…
Read More » -
General
អត្ថបទទី ៦៣៖ កុំយកការងារមកផ្ទះ បើមិនចង់ឱ្យក្រុមហ៊ុនប្តឹងឡើងតុលាការ!
កាលពីអត្ថបទមុន យើងបានដឹងពីគ្រោះថ្នាក់នៃការលេចធ្លាយរូបភាពឯកជនតាមរយៈកាមេរ៉ា និងទូរទស្សន៍ក្នុងផ្ទះរួចមកហើយ។ ថ្ងៃនេះ យើងនឹងមកមើលរឿងដ៏រសើបមួយទៀត សម្រាប់អ្នកដែលតែងតែយកការងារការិយាល័យមកធ្វើនៅផ្ទះ (Work from Home)។ ⚠️ ការពិតដ៏គួរឱ្យខ្លាច៖ នៅការិយាល័យ ក្រុមហ៊ុនមានប្រព័ន្ធសុវត្ថិភាពអ៊ីនធឺណិតការពារយ៉ាងរឹងមាំ។ ប៉ុន្តែនៅពេលអ្នកធ្វើការពីផ្ទះ ការការពារទាំងអស់គឺស្ថិតនៅលើទម្លាប់របស់អ្នកផ្ទាល់។ ភាពធ្វេសប្រហែសត្រឹមតែបន្តិចបន្តួច អាចធ្វើឱ្យកុំព្យូទ័រការងាររបស់អ្នកឆ្លងមេរោគ ឬធ្លាយឯកសារសម្ងាត់ស្ថាប័នរហូតដល់បាត់បង់ការងារ! ១. កំហុសឆ្គង ៣ យ៉ាងដែលបុគ្គលិកធ្វើការពីផ្ទះតែងតែជួបប្រទះ…
Read More » -
General
អត្ថបទទី ៦២៖ ប្រយ័ត្ន! គេងសុខៗ… រូបភាពក្នុងបន្ទប់បែកធ្លាយពេញអនឡាញ ដោយសារតែកាមេរ៉ា និងទូរទស្សន៍ក្នុងផ្ទះ
កាលពីអត្ថបទមុន យើងបានដឹងពីសារៈសំខាន់នៃការកំណត់លេខសម្ងាត់ Wi-Fi ឱ្យមានសុវត្ថិភាពរួចមកហើយ។ ថ្ងៃនេះ យើងមកមើលកាមេរ៉ាសុវត្ថិភាព និងទូរទស្សន៍ឆ្លាតវៃ (Smart TV) ក្នុងផ្ទះវិញម្តង។ ⚠️ ការពិតដ៏គួរឱ្យខ្លាច៖ ទ្វារផ្ទះ និងទ្វារបន្ទប់គេងរបស់អ្នកអាចចាក់សោរបិទជិតល្អណាស់ ប៉ុន្តែបើភ្លេចការពារឧបករណ៍ទាំងនេះ ពួកវាអាចក្លាយជា “ច្រកទ្វារចំហរ” ឱ្យជនខិលខូចលួចមើល និងលួចស្តាប់រាល់សកម្មភាពឯកជនរបស់អ្នកបានយ៉ាងងាយ! ១. គ្រោះថ្នាក់ពេលកាមេរ៉ា និងទូរទស្សន៍…
Read More » -
General
អត្ថបទទី ៦១៖ Wi-Fi មាន Password មិនមានន័យថាសុវត្ថិភាពទេ បើ Router នៅប្រើ Version ចាស់!
Wi-Fi នៅផ្ទះមើលទៅដូចជាធម្មតា ប៉ុន្តែបើប្រព័ន្ធសុវត្ថិភាពរបស់វាខ្សោយ រាល់សារឆាត រូបភាព និងព័ត៌មានគណនីធនាគាររបស់អ្នក អាចត្រូវបានគេលួចមើល ឬលួចចាប់យកបានដោយងាយ។ នៅអត្ថបទមុន យើងបានដឹងពីសារៈសំខាន់នៃការប្តូរលេខសម្ងាត់ (Password) Wi-Fi រួចហើយ។ ប៉ុន្តែការដាក់ត្រឹមតែ Password មួយមុខ គឺមិនទាន់គ្រប់គ្រាន់ទេ។ Wi-Fi របស់អ្នកត្រូវមាន ប្រព័ន្ធចាក់សោទិន្នន័យ (Encryption) ត្រឹមត្រូវបន្ថែមទៀត។…
Read More » -
General
អត្ថបទទី ៦០៖ ៩០% នៃអ្នកប្រើប្រាស់ ភ្លេចប្តូរ Password មួយនេះលើ Router!
រយៈពេលអាន៖ ២ នាទីកម្រិតយល់ដឹង៖ មូលដ្ឋានគ្រឹះ IT មិនមែនជាទេវតាដែលអាចការពារគ្រប់យ៉ាងបានទេ។ បើអ្នកប្រើ Wi-Fi ដោយមិនបានកំណត់សុវត្ថិភាពត្រឹមត្រូវ Router មួយអាចក្លាយជាទ្វារចូលសម្រាប់ជនខិលខូច។ នៅអត្ថបទទី ៥៩ យើងបាននិយាយពីការពិតមួយដែលមនុស្សជាច្រើននៅកន្លែងធ្វើការតែងមើលរំលង៖ សន្តិសុខសាយប័រមិនមែនជាការងាររបស់ផ្នែក IT តែម្នាក់ឯងទេ។ មនុស្សគ្រប់គ្នាត្រូវចេះប្រយ័ត្ន ចេះរាយការណ៍ និងចេះការពារខ្លួន។ អត្ថបទនេះ យើងនឹងបន្តមកមើលចំណុចជាក់ស្តែងមួយដែលនៅក្បែរខ្លួនយើងបំផុត…
Read More » -
General
សន្តិសុខសាយប័រ (សន្តិសុខអ៊ីនធឺណិត) ក្នុងន័យសាមញ្ញ
សន្តិសុខសាយប័រ គឺសំដៅលើការការពារកុំព្យូទ័រ បណ្តាញ និងទិន្នន័យពីការគំរាមកំហែង ការវាយប្រហារតាមអនឡាញ និងការចូលប្រើប្រាស់ដោយគ្មានការអនុញ្ញាត។ វាជួយរក្សាព័ត៌មានរបស់យើងឲ្យមានសុវត្ថិភាព ឯកជនភាព និងអាចប្រើប្រាស់បាន។ ហេតុអ្វីបានជាសន្តិសុខសាយប័រមានសារៈសំខាន់ ការពារព័ត៌មានផ្ទាល់ខ្លួន និងហិរញ្ញវត្ថុរបស់យើង ជួយឲ្យសេវាកម្មអាជីវកម្ម និងរដ្ឋាភិបាលដំណើរការទៅដោយរលូន បង្កើតទំនុកចិត្តលើសេវាកម្មអនឡាញ និងការធ្វើប្រតិបត្តិការឌីជីថល គាំទ្រសេដ្ឋកិច្ចឌីជីថល និងការបង្កើត (នវានុវត្តន៍) ថ្មីៗរបស់កម្ពុជា…
Read More »
