អត្ថបទទី ៤១៖ Fake Virus Alerts សារព្រមានមេរោគក្លែងក្លាយ ដែលបំភ័យឱ្យអ្នកចុច និងដោនឡូតមេរោគពិត
រយៈពេលអាន៖ ២ នាទី
កម្រិតយល់ដឹង៖ មូលដ្ឋានគ្រឹះ
ទូរស័ព្ទអ្នកមានមេរោគ ១៣? សូមកុំភ័យ និងកុំចុច “Clean Now” ភ្លាមៗ។ វាអាចជាសារបំភ័យក្លែងក្លាយ។
នៅអត្ថបទមុន យើងបាននិយាយពី ការឆបោកតាមរូបភាពសប្បុរសធម៌ក្លែងក្លាយ (Fake Charity Scams) ដែលប្រើរូបភាពកម្សត់ និង QR Code ដើម្បីបោកយកប្រាក់បរិច្ចាគ។
អត្ថបទនេះ យើងនឹងបន្តមកស្គាល់ល្បិចមួយទៀតដែលជួបញឹកញាប់នៅពេលអ្នកកំពុងអានព័ត៌មាន មើលវីដេអូ ឬចូលវេបសាយមិនស្គាល់ប្រភព។ នោះគឺ សារព្រមានមេរោគក្លែងក្លាយ (Fake Virus Alerts) ឬអាចហៅថា Scareware។
និយាយឱ្យងាយយល់៖ វាមិនមែនជាមេរោគភ្លាមៗទេ ប៉ុន្តែវាជាសារបំភ័យឱ្យអ្នកចុច ដើម្បីទាញយកមេរោគពិតប្រាកដ។
១. ហានិភ័យ៖ សារបំភ័យដែលអូសអ្នកឱ្យចុច
អ្នកអាចកំពុងប្រើ Chrome, Safari ឬ Browser ផ្សេងៗ ស្រាប់តែមានផ្ទាំង Pop-up ពណ៌ក្រហមលោតឡើងពេញអេក្រង់ ហើយសរសេរថា៖
“Warning! Your phone is infected!”
“ទូរស័ព្ទអ្នកមានមេរោគ ១៣ កំពុងបំផ្លាញប្រព័ន្ធ!”
“ចុច Clean Now ដើម្បីសម្អាតភ្លាមៗ!”
“បើមិនសម្អាតឥឡូវនេះ ទិន្នន័យរបស់អ្នកនឹងត្រូវលុប!”
សារបែបនេះត្រូវបានរចនាឡើងដើម្បីធ្វើឱ្យអ្នកភ័យ។ ពេលអ្នកភ័យ អ្នកអាចចុចប៊ូតុងដែលវាបង្ហាញ ដូចជា Clean Now, Remove Virus, Scan Phone, ឬ Install Security App ដោយមិនបានគិតឱ្យច្បាស់។
ការពិតគឺ ផ្ទាំង Pop-up នោះភាគច្រើនគ្រាន់តែជាផ្នែកមួយនៃវេបសាយបោកប្រាស់។ វាមិនអាចស្កេនទូរស័ព្ទ ឬកុំព្យូទ័ររបស់អ្នកពិតប្រាកដបានឡើយ។ ប៉ុន្តែបើអ្នកចុចតាមវា វាអាចនាំអ្នកទៅទាញយក App ក្លែងក្លាយ, Malware ឬបញ្ចូលព័ត៌មានផ្ទាល់ខ្លួនទៅក្នុងវេបសាយគ្រោះថ្នាក់។
ចំណុចគ្រោះថ្នាក់មួយទៀត គឺប៊ូតុង X ឬ Close នៅលើ Pop-up នោះក៏អាចជាប៊ូតុងក្លែងក្លាយ។ ពេលអ្នកចុចលើវា វាអាចបើកទំព័រថ្មី ឬនាំអ្នកទៅកន្លែងដោនឡូត App គ្រោះថ្នាក់។
២. ដំណោះស្រាយ៖ កុំចុចលើ Pop-up បិទ Tab ឬ Browser ចោល
សូមចងចាំថា ក្រុមហ៊ុនធំៗដូចជា Apple, Google ឬ Microsoft មិនផ្ញើសារព្រមានមេរោគតាម Pop-up នៅលើវេបសាយចម្លែកៗនោះទេ។ បើមានសារលោតឡើងក្នុង Browser ហើយបង្ខំឱ្យអ្នកចុចភ្លាមៗ សូមចាត់ទុកថា វាជាសញ្ញាគ្រោះថ្នាក់។
វិធីសុវត្ថិភាពគឺ កុំចុចលើផ្ទាំងនោះទាំងអស់។ កុំចុច Clean Now កុំចុច Download កុំចុច Scan ហើយកុំចុចប៊ូតុង X នៅក្នុង Pop-up នោះផ្ទាល់។
សូមបិទ Tab ឬបិទ Browser ចោលតាមវិធីសុវត្ថិភាព។ នៅលើទូរស័ព្ទ អ្នកអាចចុចប៊ូតុងមើល Tab ទាំងអស់ រួចបិទ Tab ដែលមានសារគួរឱ្យសង្ស័យ។ បើបិទមិនបាន សូមបិទកម្មវិធី Browser ចោលទាំងស្រុង ហើយបើកឡើងវិញ។
បើអ្នកបានចុចទាញយក App រួចហើយ សូមកុំបើក App នោះ។ សូមលុបវាចោលភ្លាមៗ ហើយពិនិត្យមើលថា App នោះបានសុំសិទ្ធិចូលប្រើអ្វីខ្លះ ដូចជា Contacts, Photos, SMS ឬ Accessibility។
ច្បាប់ងាយចាំ៖ សារមេរោគពិត មិនបង្ខំឱ្យអ្នកចុចលើ Pop-up ចម្លែកៗ។ សារដែលបំភ័យឱ្យចុចភ្លាមៗ គឺគួរឱ្យសង្ស័យ។
សកម្មភាពប្រចាំអត្ថបទ
ថ្ងៃនេះ សូមហ្វឹកហាត់ទម្លាប់មួយ៖ ពេលឃើញ Pop-up ពណ៌ក្រហម ឬសារព្រមានថា “ឧបករណ៍អ្នកមានមេរោគ” សូមកុំចុចអ្វីលើផ្ទាំងនោះ។
សូមបិទ Tab ឬបិទ Browser ចោល។ បន្ទាប់មក សូមពន្យល់ចំណុចនេះទៅមនុស្សចាស់ ក្មេងៗ ឬអ្នកដែលមិនសូវស្គាល់បច្ចេកវិទ្យា ព្រោះពួកគេអាចងាយភ័យ និងចុចតាមការណែនាំរបស់ Pop-up ក្លែងក្លាយ។
បើអ្នកចង់ពិនិត្យសុវត្ថិភាពឧបករណ៍ សូមប្រើតែការកំណត់ផ្លូវការរបស់ទូរស័ព្ទ ឬកម្មវិធីសុវត្ថិភាពដែលទាញយកពី App Store ឬ Google Play Store ប៉ុណ្ណោះ។
សំណួរប្រចាំអត្ថបទ
តើអ្នកធ្លាប់ឃើញផ្ទាំង Pop-up ពណ៌ក្រហមដែលព្រមានថា ទូរស័ព្ទ ឬកុំព្យូទ័ររបស់អ្នកមានមេរោគដែរឬទេ?
បើធ្លាប់ សូមចងចាំថា៖ កុំភ័យ កុំចុច និងកុំដោនឡូត។ បិទ Tab ឬ Browser ចោល គឺជាជំហានសុវត្ថិភាពដំបូង។
នៅអត្ថបទបន្ទាប់ យើងនឹងបន្តទៅប្រធានបទ ការឆបោកតាម QR Code ក្លែងក្លាយ (Quishing / QR Phishing)។ តើ QR Code មួយអាចនាំអ្នកទៅកាន់វេបសាយក្លែងក្លាយ និងលួចព័ត៌មានសំខាន់ៗបានយ៉ាងដូចម្តេច?
