អត្ថបទទី៧៩៖ ឃើញផ្ទាំងបៃតង “SAFE” តែទិន្នន័យកំពុងហូរចេញ! ហេតុអ្វីការជឿជាក់លើ ANTIVIRUS ងងឹតងងល់ គឺជាអន្ទាក់ស្លាប់?

«កុំឱ្យផ្ទាំង “No Threats Found” បោកបញ្ឆោតអ្នកបាន! មេរោគសម័យថ្មី មិនមែនលោតប្រាប់អ្នកថាវាជាមេរោគទេ! ប្រសិនបើអ្នកផ្ញើវាសនាសុវត្ថិភាពទាំងស្រុងលើកម្មវិធីស្វ័យប្រវត្តិនោះ អ្នកកំពុងបើកដៃឱ្យចោរដើរចេញចូលក្នុងម៉ាស៊ីនយ៉ាងស្ងាត់ស្ងៀម!»

យើងបានរៀបចំផែនការឆ្លើយតបបន្ទាន់ក្នុងគ្រួសារ (Incident Response Plan) រួចរាល់ហើយ។ ថ្ងៃនេះ SecuDemy សូមលើកយកគោលការណ៍កម្រិតខ្ពស់មួយនៃទស្សនវិជ្ជាសន្តិសុខសាយប័រ នោះគឺ «ការមិនពឹងផ្អែកទាំងស្រុងលើប្រព័ន្ធស្វ័យប្រវត្តិ (Judgement Over Telemetry)»។

នៅក្នុងពិភពបច្ចេកវិទ្យា ពាក្យថា Telemetry សំដៅលើ «ទិន្នន័យវាស់វែងស្វ័យប្រវត្តិ» ដែលកម្មវិធីកម្ចាត់មេរោគ (Anti-virus) ឬប្រព័ន្ធទូរស័ព្ទបញ្ជូនមកប្រាប់អ្នក (ដូចជា ផ្ទាំងលោតថា៖ ឧបករណ៍របស់អ្នកមានសុវត្ថិភាពហើយ ឬ រកមិនឃើញមេរោគទេ)។ មនុស្សភាគច្រើនតែងតែមានការយល់ច្រឡំថា ឱ្យតែកម្មវិធី Anti-virus មិនលោតសញ្ញាព្រមាន នោះមានន័យថាម៉ាស៊ីនរបស់ពួកគេមានសុវត្ថិភាព ១០០% ហើយ។ តែការណ៍ពិត មិនមែនបែបនោះឡើយ!

១. ហានិភ័យ៖ អន្ទាក់ “សុវត្ថិភាពក្លែងក្លាយ” (THE FALSE SENSE OF SECURITY)

កម្មវិធីការពារសន្តិសុខសាយប័រ ត្រូវបានសរសេរឡើងដោយមនុស្ស ដូច្នេះវាតែងតែមានចន្លោះប្រហោង និងការវាយតម្លៃខុស។ តើកំហុសឆ្គងពីរប្រភេទណាខ្លះដែលប្រព័ន្ធស្វ័យប្រវត្តិតែងតែធ្វើ?

• ការយល់ច្រឡំថាមានមេរោគ (False Positive):ជួនកាល កម្មវិធី Anti-virus លោតសញ្ញាប្រកាសអាសន្នថា “រកឃើញមេរោគ” លើប្រភពការងារធម្មតារបស់អ្នក ឬកម្មវិធីដែលអ្នកកំពុងប្រើ ព្រោះតែកូដរបស់វាមានទម្រង់ស្រដៀងគ្នានឹងមេរោគ។ ករណីនេះ ធ្វើឱ្យអ្នកប្រើប្រាស់ធុញទ្រាន់ រហូតដល់ថ្នាក់រំលងការព្រមាន ឬចុច “បិទ (Disable) Anti-virus” ចោលតែម្តង ដែលជាទង្វើគ្រោះថ្នាក់បំផុត!
• ការមើលរំលងមេរោគពិតប្រាកដ (False Negative) — ចំណុចគ្រោះថ្នាក់បំផុត:ហេកឃ័រជំនាញៗតែងតែបង្កើតមេរោគប្រភេទថ្មីៗរាល់ថ្ងៃ (ហៅថា Zero-Day Malware) ឬមេរោគដែលមិនប្រើប្រាស់ហ្វាល (Fileless Malware ឬ Living-off-the-Land) ដែលជ្រៀតចូលក្នុង RAM ដោយផ្ទាល់ ឬដំណើរការតាមរយៈ PowerShell/Terminal។ កម្មវិធីកម្ចាត់មេរោគមិនទាន់ស្គាល់ Signature របស់វា និងមិនលោតសញ្ញាព្រមានទាល់តែសោះ! ម៉ាស៊ីនរបស់អ្នកនៅតែបង្ហាញសញ្ញាធិកពណ៌បៃតងថា “Safe” ប៉ុន្តែចោរកំពុងលួចបូមទិន្នន័យពីក្រោយខ្នងយ៉ាងរលូន!

២. ដំណោះស្រាយ៖ ប្រើប្រាស់ “ការវិនិច្ឆ័យផ្ទាល់ខ្លួន” (HUMAN JUDGEMENT)

ទោះបីជាបច្ចេកវិទ្យាជឿនលឿនយ៉ាងណា ក៏មិនអាចជំនួស «ការសង្កេត និងការសង្ស័យដ៏ឆ្លាតវៃ» របស់មនុស្សបានឡើយ៖

• សង្កេតអាកប្បកិរិយាម៉ាស៊ីនជាក់ស្តែង (Behavior-Based Anomaly):កុំជឿតែផ្ទាំងបៃតង! ប្រសិនបើម៉ាស៊ីនស្រាប់តែ៖
  • ដំណើរការកង្ហារខ្លាំងខុសធម្មតា ទោះបីមិនបានបើកកម្មវិធីធំៗ (CPU/RAM Usage ឡើងខ្ពស់)
  • មានការបញ្ជូនទិន្នន័យអ៊ីនធឺណិត (Network Traffic) ចេញក្រៅខុសប្រក្រតី ទាំងដែលអ្នកមិនបានដោនឡូតអ្វីសោះ
  • កណ្តុរ (Cursor) រំកិលដោយខ្លួនឯង ឬមាន Command Prompt/Terminal លោតភ្លែតៗរួចបាត់ទៅវិញនោះជាសញ្ញាថា ម៉ាស៊ីនអាចកំពុងឆ្លងមេរោគហើយ ទោះជា Anti-virus មិនរោទ៍ក៏ដោយ!
• ប្រកាន់ខ្ជាប់គោលការណ៍ “Zero Trust” ចំពោះរាល់តំណភ្ជាប់ និងឯកសារ:កុំគិតថា ឯកសារដែល Scan លើ VirusTotal ឬ Anti-virus ឃើញថា “Clean” គឺស្អាតស្អំ ១០០%។ ប្រសិនបើឯកសារនោះផ្ញើចេញពីមនុស្សចម្លែក មានឈ្មោះគួរឱ្យសង្ស័យ (ដូចជា .exe, .scr, .iso) ឬប្រភពដើមមិនច្បាស់លាស់ ដាច់ខាតកុំចុចបើកវាឱ្យសោះ។
• ប្រើប្រាស់ឧបករណ៍ជំនួយកម្រិតស៊ីជម្រៅ (Behavior Analysis Tools):សម្រាប់អ្នកដែលចង់ពិនិត្យម៉ាស៊ីនឱ្យបានច្បាស់ អាចប្រើប្រាស់កម្មវិធីកម្រិតខ្ពស់ដូចជា Sysinternals Process Explorer, Wireshark ឬ Task Manager ដើម្បីពិនិត្យមើល Process ប្លែកៗដែលកំពុងរត់ក្នុង Background ដោយមិនស្គាល់អត្តសញ្ញាណ។

៣. វិន័យដែលត្រូវផ្លាស់ប្ដូរជាបន្ទាន់ (ACTIONABLE CHANGES)

• ឈប់មានអារម្មណ៍ “កក់ក្តៅក្លែងក្លាយ” ដោយសារតែមាន Anti-virus: Anti-virus គ្រាន់តែជាទ្វាររបងការពារបឋមប៉ុណ្ណោះ មិនមែនជាបន្ទាយការពារ ១០០% ឡើយ។
• ពិនិត្យ Task Manager / Activity Monitor ម្តងក្នុងមួយសប្តាហ៍: ចំណាយពេលមើលតារាង Process លើម៉ាស៊ីនរបស់អ្នក។ បើឃើញកម្មវិធីណាដែលស៊ី CPU ខ្ពស់ខុសធម្មតា ហើយមិនដឹងជាកម្មវិធីអ្វី ត្រូវស្រាវជ្រាវភ្លាម។
• អនុវត្តអនាម័យឌីជីថល (Digital Hygiene): Update ប្រព័ន្ធប្រតិបត្តិការ (OS) និងកម្មវិធីឱ្យទាន់សម័យជានិច្ច ដើម្បីបិទចន្លោះប្រហោង Zero-day មុនពេលចោរយកវាទៅកេងចំណេញ។

💡 ចំណុចត្រូវចាំ

«ឧបករណ៍ការពារសាយប័រដ៏មានឥទ្ធិពលបំផុត មិនមែនជា Software កម្ចាត់មេរោគតម្លៃរាប់រយដុល្លារនោះទេ គឺ “ការសង្ស័យ និងការត្រិះរិះពិចារណា (Critical Thinking)” របស់អ្នកផ្ទាល់!»

សំណួរប្រចាំថ្ងៃសម្រាប់ប្រិយមិត្ត (DAILY QUESTIONS)

• តើអ្នកធ្លាប់ជួបករណីដែលកុំព្យូទ័រដើរយឺត ឬគាំងខុសធម្មតា តែ Anti-virus បែរជាប្រាប់ថា “គ្មានមេរោគ” ដែរឬទេ?
• រវាងការជឿជាក់លើផ្ទាំងស្វ័យប្រវត្តិនៃ Anti-virus និងការផ្ទៀងផ្ទាត់ដោយខ្លួនឯង តើអ្នកផ្តល់អាទិភាពលើចំណុចមួយណាជាង? ចែករំលែកមតិខាងក្រោមនេះទាំងអស់គ្នា!

អត្ថបទនេះផ្តល់ជូនដោយ Bitdefender Total Security

Bitdefender Total Security គឺជាកញ្ចប់កម្មវិធីការពារឧបករណ៍របស់អ្នកដែលអាចតំឡើងនៅលើប្រព័ន្ធប្រតិបត្តិការ (Windows, macOS, iOS, Android) ដែលប្រមូលផ្តុំនូវមុខងារជាច្រើន មានដូចជា មុខការទប់ស្កាត់និងកម្ចាត់មេរោគ មុខងារឯកជនភាព និងមុខងារសុវត្ថិភាពសំខាន់ៗផ្សេងទៀត ទៅក្នុងកញ្ចប់កម្មវិធីតែមួយ។ Bitdefender អាចបញ្ឈប់មេរោគកុំព្យូទ័រមិនឱ្យឆ្លង ទប់ស្កាត់មោរោគចាប់ជំរិតទារប្រាក់ (ransomware) ការវាយប្រហារតាមភាពងាយរងគ្រោះ/ចន្លោះប្រហោងទើបប្រទះឃើញ (zero-day exploits) និងមេរោគស៊ើបការណ៍ (spyware) មុនពេលដែលវាបង្កការខូចខាតដល់កុំព្យូទ័រ/ប្រព័ន្ធរបស់យើង។ លើសពីនេះ វាក៏មានការការពារនៅកម្រិតបណ្តាញ ដើម្បីរារាំងគេហទំព័រឆបោក (phishing) និងតំណភ្ជាប់ដែលមានមេរោគផងដែរ៕