អត្ថបទទី ៤២៖ Delivery Phishing បង់តែ ១ ដុល្លារ ដើម្បីទទួលអីវ៉ាន់?
រយៈពេលអាន៖ ២ នាទី
កម្រិតយល់ដឹង៖ មូលដ្ឋានគ្រឹះ
សារ SMS ប្រាប់ថាអីវ៉ាន់អ្នកជាប់ដឹកជញ្ជូន ហើយត្រូវបង់តែ ១ ដុល្លារ? សូមប្រយ័ត្ន! Link នោះអាចលួចព័ត៌មានកាតធនាគាររបស់អ្នក។
នៅអត្ថបទមុន យើងបាននិយាយពី សារព្រមានមេរោគក្លែងក្លាយ (Fake Virus Alerts) ដែលបំភ័យឱ្យអ្នកចុច និងដោនឡូតកម្មវិធីគ្រោះថ្នាក់។
អត្ថបទនេះ យើងនឹងបន្តមកស្គាល់ល្បិចមួយទៀត ដែលទាញយកប្រយោជន៍ពីទម្លាប់នៃការបញ្ជាទិញអីវ៉ាន់អនឡាញ។ ល្បិចនេះគេហៅថា Delivery Phishing ឬ Smishing ដែលមានន័យថា Phishing តាមរយៈសារ SMS។
និយាយឱ្យងាយយល់៖ ចោរផ្ញើសារធ្វើដូចជាក្រុមហ៊ុនដឹកជញ្ជូន ហើយបោកឱ្យអ្នកចុច Link ដើម្បីបង់ថ្លៃបន្តិចបន្តួច ប៉ុន្តែគោលដៅពិតគឺលួចព័ត៌មានកាត ឬគណនីធនាគាររបស់អ្នក។
១. ហានិភ័យ៖ សារ SMS ទារប្រាក់ថ្លៃដឹកជញ្ជូនក្លែងក្លាយ
ល្បិចនេះច្រើនចាប់ផ្តើមពីសារ SMS, Telegram ឬ Messenger ដែលបន្លំជាក្រុមហ៊ុនដឹកជញ្ជូនល្បីៗ។ សារនោះអាចប្រាប់ថា កញ្ចប់អីវ៉ាន់របស់អ្នកត្រូវបានផ្អាក ដោយសារអាសយដ្ឋានមិនច្បាស់ ឬមិនទាន់បង់ថ្លៃសេវា។
សារបោកប្រាស់អាចសរសេរបែបនេះ៖
“កញ្ចប់អីវ៉ាន់របស់អ្នកត្រូវបានផ្អាក សូមបញ្ជាក់អាសយដ្ឋានឡើងវិញ”
“អ្នកត្រូវបង់ថ្លៃសេវា ១.៥០ ដុល្លារ ដើម្បីបន្តការដឹកជញ្ជូន”
“បើមិនធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពថ្ងៃនេះ អីវ៉ាន់នឹងត្រូវបញ្ជូនត្រឡប់ទៅវិញ”
“ចុច Link ខាងក្រោម ដើម្បីបង់ប្រាក់ និងបញ្ជាក់ព័ត៌មាន”
ចំនួនលុយដែលគេទាមទារមើលទៅតិចណាស់ ដូចជា ១ ដុល្លារ ឬ ១.៥០ ដុល្លារ។ ចំណុចនេះធ្វើឱ្យមនុស្សជាច្រើនមិនសង្ស័យ ហើយគិតថា “បង់បន្តិចបន្តួចក៏អត់អីទេ”។
ប៉ុន្តែពេលអ្នកចុច Link វាអាចនាំទៅវេបសាយក្លែងក្លាយ ដែលសុំឱ្យអ្នកវាយបញ្ចូលលេខកាតធនាគារ, លេខ CVV, ថ្ងៃផុតកំណត់កាត, លេខ OTP ឬព័ត៌មានគណនីធនាគារ។
បន្ទាប់ពីអ្នកបញ្ចូលព័ត៌មានទាំងនោះ ជនខិលខូចអាចយកព័ត៌មានកាតទៅកាត់ប្រាក់ ឬធ្វើប្រតិបត្តិការផ្សេងៗបាន។ លុយដែលគេបោកឱ្យបង់ដំបូងអាចត្រឹម ១ ដុល្លារ ប៉ុន្តែការខាតបង់ពិតអាចធំជាងនេះច្រើន។
ចំណុចសំខាន់៖ សារដែលសុំឱ្យអ្នកបង់លុយតាម Link អាចជានុយសម្រាប់លួចព័ត៌មានធនាគារ។
២. ដំណោះស្រាយ៖ ឆែកតាម App ឬ Website ផ្លូវការ កុំចុច Link ក្នុង SMS
បើអ្នកទទួលបានសារដឹកជញ្ជូនដែលសុំឱ្យចុច Link សូមកុំប្រញាប់ចុច ទោះបីអ្នកកំពុងរង់ចាំអីវ៉ាន់ពិតមែនក៏ដោយ។
វិធីមានសុវត្ថិភាពគឺ យកលេខកូដតាមដានអីវ៉ាន់ (Tracking Number) ទៅពិនិត្យក្នុង App ផ្លូវការ ឬ Website ផ្លូវការរបស់ក្រុមហ៊ុនដឹកជញ្ជូនដោយខ្លួនឯង។ កុំចូលតាម Link ដែលមានក្នុងសារ SMS ឬសារមិនស្គាល់ប្រភព។
សូមពិនិត្យមើល URL ឱ្យបានច្បាស់។ វេបសាយក្លែងក្លាយច្រើនមានឈ្មោះវែង ចម្លែក ឬបន្ថែមពាក្យដូចជា update, verify, tracking, service-fee ឬ payment ដើម្បីធ្វើឱ្យមើលទៅដូចពិត។
បើសារនោះសុំលេខកាតធនាគារ, CVV, OTP ឬ Password សូមឈប់ភ្លាម។ ក្រុមហ៊ុនដឹកជញ្ជូនពិត មិនគួរឱ្យអ្នកវាយព័ត៌មានកាតសំខាន់ៗតាម Link ចម្លែកៗនោះទេ។
ច្បាប់ងាយចាំ៖ រង់ចាំអីវ៉ាន់ កុំចុច Link បង់លុយក្នុង SMS។ ឆែកតាម App ឬ Website ផ្លូវការប៉ុណ្ណោះ។
សកម្មភាពប្រចាំអត្ថបទ
ថ្ងៃនេះ បើអ្នកទទួលបានសារ SMS ឬ Telegram ដែលនិយាយពីកញ្ចប់អីវ៉ាន់ជាប់ដឹកជញ្ជូន សូមកុំចុច Link ភ្លាមៗ។
សូមសួរខ្លួនឯងថា៖ តើខ្ញុំមានលេខ Tracking ពិតដែរឬទេ? តើ Link នេះមកពី Website ផ្លូវការមែនទេ? តើវាសុំលេខកាត, CVV, OTP ឬ Password ដែរឬទេ? តើសារនេះបង្ខំឱ្យបង់លុយភ្លាមៗដែរឬទេ?
បើមានចំណុចគួរឱ្យសង្ស័យ សូមលុបសារនោះ ឬ Report Spam។ បើអ្នកបារម្ភថាអីវ៉ាន់ពិតជាមានបញ្ហា សូមទាក់ទងទៅក្រុមហ៊ុនដឹកជញ្ជូនតាមលេខផ្លូវការ ឬ App ផ្លូវការដោយខ្លួនឯង។
សំណួរប្រចាំអត្ថបទ
តើអ្នកធ្លាប់ទទួលបានសារ SMS ឬ Chat ដែលប្រាប់ថា អីវ៉ាន់របស់អ្នកត្រូវបានផ្អាក ហើយសុំឱ្យបង់លុយតិចៗតាម Link ដែរឬទេ?
បើធ្លាប់ សូមចងចាំថា៖ បង់តែ ១ ដុល្លារ អាចមើលទៅតិច ប៉ុន្តែបើអ្នកបញ្ចូលព័ត៌មានកាតទៅវេបសាយក្លែងក្លាយ ការខាតបង់អាចធំជាងនេះច្រើន។
នៅអត្ថបទបន្ទាប់ យើងនឹងបន្តទៅប្រធានបទ ការឆបោក QR Code ក្លែងក្លាយ (Quishing / QR Phishing)។ តើ QR Code មួយអាចនាំអ្នកទៅកាន់ Website ក្លែងក្លាយ និងលួចព័ត៌មានសំខាន់ៗបានយ៉ាងដូចម្តេច?
