រយៈពេលអាន៖ ២ នាទី
កម្រិតយល់ដឹង៖ មធ្យម
សម្រាប់អ្នកដឹកនាំ មន្ត្រី និងក្រុមការងារ
Firewall ខ្លាំង Antivirus ល្អ ប្រព័ន្ធថ្លៃប៉ុណ្ណាក៏ដោយ បើមនុស្សក្នុងក្រុមចុច Link បោកប្រាស់ដោយមិនដឹងខ្លួន ការវាយប្រហារអាចចាប់ផ្តើមបានភ្លាម។
នៅអត្ថបទមុន យើងបានរៀនពីផែនការឆ្លើយតបពេលមានហេតុការណ៍ ដូចជា គណនីត្រូវគេហេគ ឬទូរស័ព្ទមានសកម្មភាពចម្លែកៗ។ អត្ថបទនេះ យើងនឹងមកស្គាល់ចំណុចមួយដែលសំខាន់សម្រាប់កន្លែងធ្វើការ និងអង្គភាពគ្រប់ប្រភេទ នោះគឺ វប្បធម៌សន្តិសុខ (Security Culture)។
Security Culture មិនមែនមានន័យថា ត្រូវមានឧបករណ៍បច្ចេកវិទ្យាថ្លៃៗតែប៉ុណ្ណោះទេ។ វាមានន័យថា មនុស្សគ្រប់គ្នាក្នុងក្រុមចេះប្រយ័ត្ន ចេះសួរ ចេះរាយការណ៍ និងចេះការពារគ្នា ពេលឃើញសកម្មភាពគួរឱ្យសង្ស័យ។
និយាយឱ្យងាយយល់៖ Security Culture គឺជាទម្លាប់រួមរបស់ក្រុមការងារ ដែលមិនទុកឱ្យសន្តិសុខសាយប័រ ជាបន្ទុករបស់ IT តែមួយនាក់។
១. ហានិភ័យ៖ Hacker មិនតែងតែវាយប្រហារ Firewall ទេ គេច្រើនវាយប្រហារ “មនុស្ស”
ជនខិលខូចច្រើនមិនចាំបាច់បំបែកប្រព័ន្ធដោយបច្ចេកទេសខ្ពស់ទេ។ ពួកគេអាចចូលតាមរយៈការបោកបញ្ឆោតមនុស្ស ដូចជា ផ្ញើ Email Phishing ផ្ញើ Link តាម Telegram បន្លំជាមេ បន្លំជាអ្នកគណនេយ្យ ឬបង្កើតសារបន្ទាន់ឱ្យបុគ្គលិកចុចដោយមិនបានគិត។
នៅកន្លែងធ្វើការ ការវាយប្រហារមួយអាចចាប់ផ្តើមពីកំហុសតូចមួយ។ ឧទាហរណ៍ បុគ្គលិកម្នាក់ចុច Link ក្លែងក្លាយ បញ្ចូល Password នៅលើ Website ក្លែងក្លាយ ឬផ្ញើឯកសារសំខាន់ទៅមនុស្សខុស។ ប៉ុន្តែបើគាត់ខ្លាចត្រូវស្តីបន្ទោស ហើយមិនរាយការណ៍ភ្លាមៗ បញ្ហាតូចអាចក្លាយជាវិបត្តិធំបាន។
វប្បធម៌សន្តិសុខខ្សោយកើតឡើងពេលមនុស្សគិតថា “រឿងសន្តិសុខជារឿងរបស់ IT” ឬ “ខ្ញុំចុចខុសតិចតួច មិនបាច់ប្រាប់នរណាទេ”។ នេះហើយជាចន្លោះដែលជនខិលខូចចូលចិត្តបំផុត។
ចំណុចគ្រោះថ្នាក់បំផុតគឺ ការលាក់បាំងកំហុស។ ពេលបុគ្គលិកខ្លាចរាយការណ៍ ក្រុមការងារទាំងមូលនឹងបាត់ឱកាសទប់ស្កាត់ការខូចខាតឱ្យបានលឿន។
សូមចាំថា៖ កំហុសមួយដែលរាយការណ៍លឿន អាចសង្គ្រោះក្រុមទាំងមូលបាន។ កំហុសមួយដែលលាក់បាំង អាចបើកទ្វារឱ្យចោរចូលកាន់តែជ្រៅ។
២. ដំណោះស្រាយ៖ បង្កើតក្រុមការងារដែលចេះការពារគ្នា
ដើម្បីបង្កើត Security Culture ល្អ អ្នកដឹកនាំត្រូវចាប់ផ្តើមពី No-Blame Culture។ មានន័យថា បើបុគ្គលិកចុច Link សង្ស័យ ឬធ្វើកំហុសទាក់ទងនឹងសុវត្ថិភាព គាត់ត្រូវមានភាពក្លាហានក្នុងការរាយការណ៍ភ្លាមៗ ដោយមិនខ្លាចត្រូវបន្ទោសធ្ងន់ធ្ងរ។ គោលបំណងមិនមែនដើម្បីរកអ្នកខុសទេ ប៉ុន្តែដើម្បីកាត់បន្ថយការខាតបង់។
បន្ទាប់មក ស្ថាប័នគួរធ្វើឱ្យសន្តិសុខសាយប័រក្លាយជាការសន្ទនាធម្មតា។ ក្នុងកិច្ចប្រជុំប្រចាំសប្តាហ៍ អាចចំណាយពេល ៥ នាទី ដើម្បីចែករំលែកសកម្មភាពឆបោកថ្មីៗដែលក្រុមធ្លាប់ជួបប្រទះ។ វាអាចជាសារ Telegram ចម្លែក Email សុំឱ្យចុច Link ឬការស្នើសុំវេរលុយបន្ទាន់ពីគណនីដែលមើលទៅដូចមេ។
ក្រុមការងារគួរមានច្បាប់ងាយៗ ដូចជា៖ បើមានការសុំលុយ ឬសុំទិន្នន័យសំខាន់ ត្រូវផ្ទៀងផ្ទាត់តាមលេខទូរស័ព្ទជាមុន។ បើទទួលបាន Link ចម្លែក ត្រូវសួរមនុស្សពាក់ព័ន្ធមុនចុច។ បើចុចខុស ត្រូវរាយការណ៍ភ្លាមៗ។ បើឃើញអ្វីមិនធម្មតា ត្រូវប្រាប់ក្រុម មិនមែននៅស្ងៀមទេ។
ស្ថាប័នក៏អាចរៀបចំ Security Drill ឬលំហាត់សាកល្បងតូចៗ ដូចជា បង្ហាញឧទាហរណ៍ Email Phishing ឱ្យក្រុមសាកល្បងរកចំណុចខុស។ ការធ្វើបែបនេះមិនគួរធ្វើដើម្បីដាក់ពិន័យទេ ប៉ុន្តែធ្វើដើម្បីឱ្យមនុស្សចេះប្រយ័ត្ន និងរៀនពីកំហុសជាមួយគ្នា។
ច្បាប់ងាយចាំ៖ សន្តិសុខសាយប័រមិនមែនជាការងាររបស់មនុស្សម្នាក់ទេ។ វាជាទម្លាប់របស់ក្រុមទាំងមូល។
សកម្មភាពប្រចាំអត្ថបទ
ថ្ងៃនេះ សូមចាប់ផ្តើម Security Talk ៥ នាទី ជាមួយក្រុមការងាររបស់អ្នក។
សូមសួរមិត្តរួមការងារ ឬក្រុមរបស់អ្នកថា៖ “តើក្នុងសប្តាហ៍នេះ មានអ្នកណាធ្លាប់ឃើញសារ Link ឬការស្នើសុំអ្វីដែលគួរឱ្យសង្ស័យដែរឬទេ?” បន្ទាប់មក សូមឱ្យអ្នកដែលធ្លាប់ជួបចែករំលែក ដោយមិនបន្ទោស មិនបង្អាប់ និងមិនធ្វើឱ្យគេខ្លាច។
បន្ទាប់មក សូមកំណត់ច្បាប់ក្រុមតូចៗ ៣ ចំណុច៖ មុនវេរលុយត្រូវ Call ផ្ទៀងផ្ទាត់, មុនចុច Link ត្រូវពិនិត្យប្រភព, បើចុចខុសត្រូវរាយការណ៍ភ្លាមៗ។
ការចាប់ផ្តើមពីសកម្មភាពតូចៗបែបនេះ អាចបង្កើតទម្លាប់ធំមួយនៅក្នុងក្រុមការងារ។ នៅពេលមនុស្សគ្រប់គ្នាចេះសួរ ចេះរាយការណ៍ និងចេះការពារគ្នា ជនខិលខូចនឹងពិបាកជ្រៀតចូលបានកាន់តែខ្លាំង។
