រយៈពេលអាន៖ ២ នាទី | កម្រិតយល់ដឹង៖ មូលដ្ឋានគ្រឹះ
នៅក្នុង អត្ថបទទី ៥ យើងបានរៀនពីរបៀបបង្ការការពារប្រព័ន្ធទូរស័ព្ទតាមរយៈការអាប់ដេត (Update)។ ហើយថ្ងៃនេះ យើងនឹងនិយាយអំពីផ្លូវដែលអ្នកប្រើប្រាស់ដើម្បីភ្ជាប់ទៅកាន់ពិភពខាងក្រៅ នោះគឺការប្រើប្រាស់ Wi-Fi សាធារណៈ (Public Wi-Fi)។
តើអ្នកធ្លាប់អង្គុយក្នុងហាងកាហ្វេ ឬផ្សារទំនើប ហើយសួររកលេខកូដ Wi-Fi ឥតគិតថ្លៃ ដើម្បីលេងហ្វេសប៊ុក ឬវេរលុយថ្លៃកាហ្វេដែរឬទេ? ប្រសិនបើធ្លាប់ អ្នកត្រូវតែប្រុងប្រយ័ត្ន។
🛑 ហានិភ័យ៖ ហេតុអ្វី Wi-Fi សាធារណៈគ្មានសុវត្ថិភាព?
Wi-Fi ដែលបើកឱ្យមនុស្សរាប់សិបនាក់ប្រើប្រាស់រួមគ្នា (ទោះបីជាមានលេខសម្ងាត់ក៏ដោយ) ជារឿយៗគ្មានការអ៊ិនគ្រីប (Unencrypted) គ្រប់គ្រាន់ដើម្បីការពារទិន្នន័យរបស់អ្នកឱ្យបានត្រឹមត្រូវឡើយ។
ហេគឃ័រ (Hacker) ដែលកំពុងអង្គុយផឹកកាហ្វេក្នុងហាងជាមួយអ្នក អាចប្រើកម្មវិធីសាមញ្ញៗ ដើម្បីលួចមើលរាល់សកម្មភាពរបស់អ្នកនៅលើបណ្តាញ Wi-Fi តែមួយនោះ។ វិធីសាស្ត្រនេះគេហៅថា “ការលួចស្តាប់កណ្តាលផ្លូវ (Man-in-the-Middle Attack)”។
ការពិតជាក់ស្តែងគឺ៖ ពេលអ្នកភ្ជាប់ Wi-Fi សាធារណៈ ហើយបើកកម្មវិធីធនាគារ ឬវាយបញ្ចូលលេខសម្ងាត់ Facebook ហេគឃ័រអាច “ឆក់យក” ទិន្នន័យទាំងនោះបានយ៉ាងងាយ។ លើសពីនេះ ជនខិលខូចអាចបង្កើត Wi-Fi ក្លែងក្លាយដែលមានឈ្មោះស្រដៀងហាងកាហ្វេ (ឧទាហរណ៍៖ Cafe_Free_WiFi_5G) ដើម្បីបោកឱ្យអ្នកភ្ជាប់ចូលអន្ទាក់របស់ពួកគេ។
🛡️ ដំណោះស្រាយ៖ ប្រើអ៊ីនធឺណិតទូរស័ព្ទផ្ទាល់ខ្លួនសម្រាប់ប្រតិបត្តិការហិរញ្ញវត្ថុ
Wi-Fi សាធារណៈមិនមែនអាក្រក់ទាំងស្រុងនោះទេ អ្នកអាចប្រើវាសម្រាប់មើល YouTube ឬអានព័ត៌មានទូទៅបាន។ ប៉ុន្តែ ចំណុចសំខាន់ដែលអ្នកត្រូវចាំគឺ៖ កុំធ្វើប្រតិបត្តិការហិរញ្ញវត្ថុ ឬវាយបញ្ចូលលេខសម្ងាត់សំខាន់ៗ តាមរយៈ Wi-Fi សាធារណៈឱ្យសោះ!
នៅពេលអ្នកចង់ស្កេន KHQR ទូទាត់ប្រាក់ ឬឆែកមើលគណនីធនាគារ សូមផ្តាច់ Wi-Fi ហើយប្តូរមកប្រើសេវាអ៊ីនធឺណិតទូរស័ព្ទ (4G/5G ពី Cellcard, Smart ឬ Metfone) វិញ ព្រោះការតភ្ជាប់ផ្ទាល់ខ្លួនបែបនេះ មានសុវត្ថិភាព និងឯកជនភាពខ្ពស់ជាង Wi-Fi សាធារណៈឆ្ងាយណាស់។
🏃♂️ សកម្មភាពសម្រាប់អ្នក (Action Item)៖
ចាប់ពីពេលនេះតទៅ សូមបង្កើតទម្លាប់ថ្មីមួយ៖
- មុនពេលអ្នកបើកកម្មវិធីធនាគារ (Bakong, ABA, Acleda…) នៅទីសាធារណៈ សូមអូសអេក្រង់ទូរស័ព្ទចុះក្រោម។
- បិទ Wi-Fi (Turn off Wi-Fi) ជាបណ្តោះអាសន្ន។
- បើកប្រើសេវាទិន្នន័យចល័តផ្ទាល់ខ្លួន (Mobile Data / Cellular Data) ជំនួសវិញ។
- ធ្វើប្រតិបត្តិការវេរលុយរបស់អ្នកដោយសុវត្ថិភាព។ បន្ទាប់ពីរួចរាល់ អ្នកអាចបើក Wi-Fi វិញបាន។
💬 សំណួរសម្រាប់អ្នក៖
តើកន្លងមក អ្នកធ្លាប់ប្រើ Wi-Fi ហាងកាហ្វេដើម្បីវេរលុយញឹកញាប់ដែរឬទេ? សូមផ្លាស់ប្តូរទម្លាប់នេះចាប់ពីពេលនេះតទៅ!
រង់ចាំតាមដាន អត្ថបទទី ៧ ដែលយើងនឹងនិយាយអំពី “ការបិទមុខងារភ្ជាប់ Wi-Fi ស្វ័យប្រវត្តិ (Turn off Auto-Connect)” ដើម្បីការពារកុំឱ្យទូរស័ព្ទរបស់អ្នកលួចរត់ទៅភ្ជាប់អន្ទាក់ Wi-Fi របស់ជនខិលខូចដោយមិនដឹងខ្លួន។